تحلیل رمان‌های نوجوان فرهاد حسن‌زاده بر پایة انگارۀ تفّکر مراقبتی لیپمن (مطالعه موردی: داستان‌های گروه سنی «د» و «هـ» با موضوع پایداری در دفاع مقدّس)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.30465/fabak.2022.7535
چکیده

پرورش خودآگاهی، ارزش‌های اخلاقی و دینی و هنجارهای اجتماعی از کارکردهای تفّکر مراقبتی است. آموزش تفّکر مراقبتی در حلقۀ کندوکاو، نوجوان را در موقعیت تنش­زایی که ممکن است با آن روبه­رو شود، هدایت می‌کند. لیپمن و اندیشمندان برنامۀ فبک، استفاده از داستان را برای افزایش قدرت تفّکر، رشد فردی و میان‌فردی و پرورش ارزش­های اخلاقی و اجتماعی به دلیل جذابیت داستان در رویة آموزش و نیز تمرکز روحیۀ گریزان نوجوان مبتنی بر بسندگی داستان‌های فبک در برنامه‌های درسی نوجوان مؤثر می­دانند. پژوهش، با هدف شناخت کارکردهای تفّکر مراقبتی در رمان‌های نوجوان حسن‌زاده برای گروه سنی «د» و «هـ» با موضوع پایداری در دفاع مقدّس بر پایۀ نظریۀ لیپمن در انطباق با ارزش­های رایج در ایران با رویکردی توصیفی- تحلیلی برای پاسخ به چندی و چونی کارکردهای تفکّر مراقبتی در رمان‌های مورد مطالعه انجام شده‌است. تکیۀ حسن­زاده بر افزایش مؤلفۀ تفکّر فعّال (حل مسأله، مهارت تصمیم­گیری) و مؤلفۀ پرورش ارزش­های بومی، هنجارهای اجتماعی و تکیه بر همدلی بیشتر و احترام به دیگران، شکیبایی، تاب­آوری و حس پایداری در نوجوان است؛ بنابراین، برخی رخدادهای داستا­ن، حیرت و پرسشگری نوجوان را برمی‌انگیزاند که سبب آموزش غیر مستقیم تفکّر فعّال و ارزش­گذار در پی این حیرت و پرسشگری به نوجوان خواننده / شنونده است.