ارزیابی آسیبپذیری آبهای زیرزمینی با مدلهای دراستیک و سینتکس در محیط GIS (مطالعه موردی: شهرستان کارون)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز
2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه شهید چمران اهواز
3 کارشناس ارشد مهندسی منابع طبیعی، محیط زیست، ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشگاه آزاداسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران (خوزستان)
doi
10.22111/jneh.2020.34262.1668چکیده
وجود منابع مهم آلایندههای انتشاری و نقطهای ناشی از فعالیتهای انسانی در سطح زمین و نفوذ این آلایندهها به آبخوانها، سبب کاهش کیفیت آب زیرزمینی میشود، بنابراین در مدیریت منابع آب زیرزمینی، جلوگیری از آلودگی این آبها ضروری است. آبهای زیرزمینی شهرستان کارون در استان خوزستان، به علت رونق فعالیتهای کشاورزی و صنعتی در آن منطقه، همواره در معرض آلودگی هستند. لذا هدف این مطالعه، ارزیابی و پهنهبندی آسیبپذیری آبخوان منطقه با استفاده از مدلهای دراستیک و سینتکس میباشد. با نقشهسازی و تلفیق پارامترهای هیدروژئولوژیکی مؤثر در انتقال آلودگی به آبخوان، نقشههای آسیبپذیری دو مدل مذکور در محیط نرمافزارGIS تهیه شدند. جهت صحتسنجی مدلهای بهکاربرده شده از مقادیر اندازهگیری شده نیترات موجود در چاههای منطقه استفادهشده و ضریب همبستگی پیرسون بین مدلها و لایه نیترات، محاسبه و مشخص شد. نتایج نشان داد که شاخص آسیبپذیری مدل دراستیک، بین 68 تا 215 و شاخص آسیبپذیری مدل سینتکس بین 52 تا 195 متغیر است. در روش دراستیک، 2/485 هکتار از منطقه بدون خطر آلودگی، 6/751 هکتار با آسیبپذیری خیلی کم، 5/3305 هکتار با آسیبپذیری کم، 7/12411 هکتار با آسیبپذیری متوسط، 2/11191 هکتار با آسیبپذیری متوسط تا زیاد، 3/9427 هکتار با آسیبپذیری زیاد، 1/5861 هکتار با آسیبپذیری خیلی زیاد و 5/478 هکتار کاملاً مستعد آلودگی میباشد. در روش سینتکس، 4/455 هکتار از منطقه بدون خطر آلودگی، 1/789 هکتار با آسیبپذیری خیلی کم، 5/3281 هکتار با آسیبپذیری کم، 7/12426 هکتار با آسیبپذیری متوسط، 4/11169 هکتار با آسیبپذیری متوسط تا زیاد، 3/9449 هکتار با آسیبپذیری زیاد، 2/5844 هکتار با آسیبپذیری خیلی زیاد و 7/495 هکتار کاملاً مستعد آلودگی میباشد. همچنین، میزان همبستگی نقشه نیترات آب زیرزمینی با مدلهای دراستیک و سینتکس به ترتیب 68/0 و 51/0 بوده که بیانگر قابلیت بالاتر مدل دراستیک نسبت به مدل سینتکس برای آبخوان منطقه موردمطالعه دارد.