فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف شناسایی شاخص‌های تفکر مستقل و ارائه شواهدی از آن در دوره متوسطه اول انجام شده است. به این منظور با استفاده از روش اسنادی، به مرور نظام‌مند پیشینه پژوهش در پایگاه‌های مختلف علمی در 40 سال اخیر پرداخته شد. بررسی­ها‌ به شناسایی 30 سند منتج گردید. تحلیل داده‌ها مبتنی بر راهبرد تحلیل مضمون به شناسایی 146 کُد باز منجر گردید و در 7 مضمون اصلی و 27 مضمون فرعی دسته­بندی شدند. شاخص­های شناسایی شده شامل؛ احساس آزادی و حق انتخاب، یادگیری متقابل و مشارکتی، تسلط به مهارت­های شناختی، تسلط به مهارت­های فراشناختی، آشنایی با مهارت حل مسئله، فعالیت مستقل و پیروی آگاهانه بود. نتایج تحلیل محتوای کتاب­های دوره متوسطه اول نیز حاکی از آن است که؛ کتاب ریاضی و علوم تجربی از بیشترین فراوانی در بین شاخص­های تفکر مستقل برخوردار است. همچنین از بین شاخص­های شناسایی شده نیز، بیشترین فراوانی مربوط به مقوله «فعالیت مستقل» و کمترین فراوانی مربوط به مقوله «احساس آزادی و حق انتخاب» و «پیروی آگاهانه» می­باشد. لذا می­توان بیان کرد، اگر در فرایندهای تربیتی دانش‌آموزان از شاخص­های شناسایی‌شده، استفاده شود، محتمل است در بزرگ‌سالی به افرادی مستقل با قابلیت‌های فردی و مقاوم در برابر ناهنجاری­ها و آسیب­های اجتماعی تبدیل شوند.