بررسی تطبیقی شدت جزایر حرارتی بر اساس هندسة شهری (مطالعة موردی: محلات کوی ولیعصر و شنب غازان شهر تبریز)

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‏ ریزی شهری، دانشکدة برنامه ‏ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

2 دانشجوی کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، گرایش مطالعات شهری و روستایی، دانشگاه تبریز

doi
10.22059/jhgr.2021.311999.1008192
چکیده

این پژوهش با هدف شبیه ‏سازی و محاسبه حداکثر شدت جزایر حرارت شهری (UHImax) با توجه به شرایط هندسة شهری در مناطق کوی ولیعصر و شنب غازان تبریز با استفاده از معادلة عددی- نظری Oke انجام شده است. برای اجرای این کار، نخست هندسة محلات مورد نظر با توجه به شعاع 20متری در کوی ولیعصر و 15متری در شنب غازان از محور معابر به بلوک‏های مجزایی تقسیم ‏بندی شد و سپس نسبت عرض معابر و ارتفاع بناها (H/W) در نرم‏افزار GIS محاسبه و در پایان بر اساس معادلة Oke، UHImax محاسبه و شبیه‏ سازی شد. نتایج حاصل از این شبیه ‏سازی نشان داد که در محلات مورد مطالعه هر چه بناها بلندمرتبه ‏تر و عرض معابر کمتر باشد میزان UHImax بیشتر است و هر قدر عکس این شرایط حاکم باشد مقدار UHImax نیز کمتر خواهد بود. همچنین، مشخص شد که در کوی ولیعصر، از میان 10 بلوک، بلوک D باc ° 9/1 و بلوک H با°c  2/8 دارای کمترین و بیشترین مقدار UHImax است. در منطقة شنب غازان نیز بلوک G با°c  8/0 کمترین و بلوک B با°c  8/6  بیشترین UHImax را به خود اختصاص داده ‏اند. برآورد حاصل از مدل رگرسیون نیز نشان داد که عرض معابر در محلات مورد نظر نسبت به ارتفاع ساختمان‏ ها اثر بیشتری در تغییرات UHImax دارد. همچنین، نتایج حاصل از دمای سطح زمین نیز نشان داد که کوی ولیعصر در دو فصل زمستان و تابستان به ‏ترتیب بیشترین و کمترین دما را دارد؛ در حالی که در منطقة شنب غازان تفاوت چندانی نداشته و دما در سطح پایینی قرار دارد.