پایش مکانی- زمانی الگوی خشکسالی با استفاده از محصولات ماهوارهای در کشور ایران در طول دوره 2000 تا 2018
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا دانشگاه پیام نور، تهران
2 دانشجوی دکتری رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
10.22111/jneh.2021.34785.1679چکیده
با توجه به کاهش بارندگی در دو دهه اخیر، خشکسالی به یک مشکل بزرگ در جهان و مخصوصاً در مناطق خشک و نیمهخشک از قبیل ایران تبدیل شده است، ازاینرو پایش و مدیریت آن حائز اهمیت میباشد. سنجش از دور و سامانه اطلاعات مکانی توانایی بررسی شاخصهایی متنوعی جهت ارزیابی انواع خشکسالیها را فراهم میکند، بنابراین در مطالعه حاضر، خشکسالی کشور ایران با استفاده از چندین شاخص سنجش از دوری شامل شاخص شرایط بارش (PCI)، شاخص شرایط دما (TCI)، شاخص شرایط پوشش گیاهی (VCI) و شاخص تلفیقی تحت عنوان SDCI در طول دوره آماری 2000 تا 2018 مورد ارزیابی و بررسی قرار گرفت. بهمنظور ارزیابی صحت نتایج به دست آمده، این نتایج با شاخص SPEI بررسی و مقایسه گردید. نتایج این مطالعه نشان داد سه شاخص PCI، VCI و TCI تطابق خوبی با هم دارند. همچنین نتایج شاخص ترکیبی SDCI نشان میدهد که در سالهای 2000، 2008 و 2017 خشکسالیهای شدیدی اتفاق افتاده است که با مقایسه نتایج این شاخص با شاخص هواشناسی استاندارد تبخیر و تعرق بارندگی(SPEI)، مطابقت زیادی وجود دارد. لازم به ذکر است که اختلافات جزئی بین این دو شاخص را میتوان اینگونه توجیه نمود که شاخص SPEI یک شاخص اقلیمی بوده که دو پارامتر دما و بارش را برای ارزیابی خشکسالی در نظر میگیرد، درحالیکه شاخص سنجش از دوری SDCI علاوه بر دما و بارش، خشکسالی کشاورزی را نیز در نظر گرفته و با دید وسیعتری وضعیت خشکسالی را ارزیابی میکند. بر مبنای محاسبه های انجام شده شاخص ترکیبی SDCI با توجه به اینکه جنبه های مختلف خشکسالی را در نظر گرفته است یک ارزیابی جامع و مناسب نسبت به سایر شاخصها از وضعیت خشکسالی کشور ارائه داده است.