پهنهبندی مناطق مستعد آتشسوزی در بومسازگانهای جنگلی زاگرس شمالی (مطالعه موردی: جنگلهای سردشت درآذربایجان غربی)
نویسندگان
1 استادیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه مراغه
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد، گروه سنجش از دور، دانشگاه تربیت مدرس
3 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه مراغه
4 دانشیار، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران
doi
10.22111/jneh.2021.34965.1683چکیده
تعادل بومشناسی طبیعت وابسته بهسلامتی بومسازگانهای جنگلی است. آتشسوزی تأثیرات جبرانناپذیری بر کارکردهای بومشناسی بومسازگان جنگلی میگذارد، بطوریکه سبب اختلال در تولید اکسیژن و ترسیب کربن، کاهش تنوع زیستی، گسترش آفات و بیماریها و درنهایت برهم خوردن تعادل طبیعت میشود که نقش بیهمتایی بومسازگان جنگلی دارد. تحقیق حاضر با هدف پهنهبندی خطر آتشسوزی در جنگلهای شهرستان سردشت در استان آذربایجان غربی با وسعت 8/1784 هکتار برای دستیابی به راهکارهای مدیریتی جهت مقابله با آن انجام شد. به این منظور پس از گردآوری دادههای مورد نیاز، اقدام به تهیه لایههای اطلاعاتی شامل ارتفاع، شیب، جهت دامنه، متوسط بارندگی سالانه، متوسط دمای ماهانه، کربن آلی، بافت خاک و تراکم پوشش گیاهی گردید. در مرحله بعد، اولویتبندی و ارزیابی معیارها و تعیین وزن لایهها توسط فرایند تحلیل سلسله مراتبی انجام شد. با اختصاص وزنهای حاصل به لایههای رستری، عوامل تاثیرگذار و روی هم گذاری لایه های اطلاعاتی در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی نقشه امکان وقوع آتشسوزی در جنگلهای منطقه تهیه گردید. نتایج نشانداد که 7/12 درصد منطقه در محدوده خطر آتشسوزی زیاد، 9/39 درصد در محدوده متوسط، 9/31 درصد در طبقه با خطر کم و 5/15 درصد منطقه نیز در محدوده بیخطر واقع شده است. همچنین، بیشترین تهدید آتشسوزی، در نواحی شمال شرق منطقه مورد مطالعه و کمترین خطر آتشسوزی نیز، در شمال، بخشهایی در جنوب و نوار باریکی در نواحی مرکزی منطقه مورد مطالعه مشاهده شد. مقدار شاخص آنگستروم نیز نشان داد که بیشترین احتمال رخداد آتشسوزیها در فاصله زمانی خرداد تا شهریور است.