هزاروششصد رنگ‌واژه در زبان فارسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته زبان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22054/ls.2019.42325.1223
چکیده

رنگ‌واژه‌ها و نامگذاری رنگ‌ها مسئله‌ای است که همواره توجه زبان‌شناسان را به خود جلب کرده‌است. چشم انسان قادر به تشخیص بیش از هفت میلیون رنگ است. زبان‌ها در فرهنگ‌های گوناگون کوشیده‌اند تا دامنه‌ای از این رنگ‌ها را به‌صورت واژگانی بازنمایی کنند. رنگ‌واژه‌ها و رده‌شناسی آن‌ها یکی از مطالعات محوری در دهه‌های اخیر به‌شمار می‌آید. درحالی‌که برای بیشتر رنگ‌ها واژه‌های بومی در زبان فارسی موجود است، به‌دلیل دردسترس‌نبودن، هر سال تعداد بیشماری از رنگ‌واژه‌های غیربومی وارد این زبان می‌شود. هدف این مقاله ارائه فهرستی از رنگ‌واژه‌ها در فارسی، بررسی ساخت صرفی آن‌ها، بومی‌سازی و غنابخشیدن به فرهنگ و زبان فارسی است. نگارنده تاکنون بیش از هزاروششصد رنگ‌واژه گردآوری کرده‌است. این واژه‌ها به دو دستۀ بسیط و غیربسیط تقسیم می‌شوند. تنها %2.74 از رنگ‌واژه‌های فارسی بسیط هستند و %97.26 آن‌ها ساختی غیربسیط دارند. فارسی‌زبانان به دو روش پسوندافزایی و ترکیب نحوی رنگ‌واژه‌سازی می‌کنند. %50.50 از رنگ‌واژه‌های غیربسیط ساختی اشتقاقی دارند و %46.76 باقی‌مانده ترکیبی هستند. اشتقاق و ترکیب زایاترین و پربسامدترین فرایندهای رنگ‌واژه‌سازی در زبان فارسی می‌باشند.