تغییرات پیش‌‌نگری شده در دما و بارش حوضه کشف‌‌رود بر مبنای روش‌‌های مقیاس-کاهی دینامیکی و آماری

نویسندگان

1 کارشناس پژوهشی، عضو گروه پژوهشی مدلسازی اقلیمی، پژوهشکده اقلیم شناسی و تغییر اقلیم

2 ;کارشناسی ارشد، پژوهشکده اقلیم شناسی و تغییر اقلیم

3 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور

4 استادیار، گروه مخاطرات و تغییرات اقلیمی، پژوهشکده اقلیم شناسی و تغییر اقلیم

doi
10.22111/jneh.2021.37827.1777
چکیده

اقلیم تحت تاثیر عوامل طبیعی و انسان‌‌ساز در سطح جهانی و منطقه‌‌ای در حال تغییر است. امروزه، مدل‌‌های سری CMIP، منابع داده‌‌ای چند مدلی را به منظور بهبود پژوهش‌‌های علمی در راستای شناخت تغییر اقلیم و خطرپذیری اقلیم آینده در مقیاس منطقه‌‌ای یا محلی و توسعه رهیافت‌‌هایی برای سازگاری با اقلیم ارایه می‌‌دهند. با این وجود، ثابت شده است که این مدل‌‌ها قادر به حل جزئیات ویژگی‌‌های تغییر اقلیم در مقیاس‌‌های مذکور نیستند. به منظور پرکردن این خلا، روش‌‌های مقیاس‌‌کاهی ( دینامیکی و آماری)، به عنوان راه‌‌های چند روشی به منظور بدست آوردن پیش‌‌نگری‌‌های با قدرت تفکیک مناسب از مدل‌‌های جهانی اقلیمی بکار می‌‌روند. ارائه اطلاعات مطمئن‌‌تر اقلیمی به صورت چند مدل، چند روش و چند مقیاس (M5S) می‌‌تواند به تصمیم‌‌گیران بخش-های مختلف همچون آب و کشاورزی در پاسخ به تغییرات اقلیم کمک نماید. در این راستا، در این پژوهش با هدف ارایه سناریوهای آتی اقلیمی دما و بارش در حوضه کشف رود (دشت مشهد) از دو روش مقیاس‌‌کاهی آماری (SDSM و BCSD) و یک مدل منطقه‌‌ای اقلیم (RegCM) استفاده شده است. برونداد مدل اقلیمی CanESM2 برای دوره حاضر (2005-1984) و دوره آینده نزدیک (2050-2021) با سه روش مذکور، مقیاس‌‌کاهی شد. نتایج نشان داد میانگین دما در حوضه کشف‌‌رود در تمام فصل‌‌ها افزایش می‌‌یابد (با سه روش). تغییرات بارش دارای نوسانات زیادی است. در دوره آتی، بارش تا 4 و 9 درصد تحت این سناریوی با دو روش SDSM و RegCM کاهش می‌‌یابد که از لحاظ آماری معنی‌‌دار نیست در حالیکه با استفاده از روش‌‌ مقیاس‌‌کاهی BCSD، بارش به طور معنی‌‌داری تا 24 درصد در ایستگاه مشهد افزایش خواهد یافت.