پهنه بندی خطر سیل با استفاده از مدل هیدرولیکی HEC- RAS و Arc GIS (مطالعه موردی: حوزه آبخیز چشمه کیله شهرستان تنکابن)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور
2 استاد گروه آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس
3 دانشجوی دکتری گروه آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22111/jneh.2021.28694.1603چکیده
در فرهنگ بینالمللی، سیلاب به جریان آب با دبی بالا گفته میشود که طی آن آب بالا آمده و زمینهای اطراف را که معمولاً زیر آب نیستند غرقاب میکند و به تبع آن مخاطراتی را به همراه خواهد داشت. از دیر باز به علت وجود شرایط مناسب، اکثر فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی در این گونه مناطق صورت میگیرد. لذا در این مناطق تعیین میزان پیشروی سیلاب و ارتفاع آن نسبت به رقوم سطح زمین با توجه به دبی سیلاب با دورههای برگشت مختلف که تحت عنوان پهنهبندی سیلاب صورت میگیرد حائز اهمیت فراوانی است. در این راستا، رودخانه چشمهکیله شهرستان تنکابن دارای پهنههای وسیع حاشیه رودخانه میباشد و اکثر فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی در آن صورت میگیرد که با توجه به شرایط طغیانی و سیلهای اتفاق افتاده، برای پهنهبندی خطر سیلاب انتخاب شد. در این تحقیق ابتدا مقاطع عرضی با استفاده از نقشه توپوگرافی با مقیاس 1:1000 در محیط Arc/GIS و الحاقیه HEC-GeoRAS استخراج شدند. سپس خروجیهای حاصل از HEC-GeoRAS به نرم افزار هیدرولیکی HEC- RAS وارد شد. در مدل HEC-RAS، با وارد کردن ضرایب زبری مانینگ، دبی سیل با پنج دوره بازگشت 2، 5، 10، 25، 50 و 100 ساله مدل اجرا شده، پروفیل سطح آب در مسیر جریان برآورد شده و با استفاده از اطلاعات خروجی این نرم افزار پهنه سیلگیر برای دوره برگشتهای مختلف در سیستم اطلاعات جغرافیایی ترسیم شد. نتایج بدست آمده در این تحقیق نشان داد که هر چه دوره بازگشت طولانیتر شود سطح وسیعتری از اراضی تحت تاثیر سیل قرار میگیرد. همچنین بیشترین سطح سیلابی مربوط به اراضی زراعی به وسعت 24/6 هکتار میباشد و بعد از آن اراضی مسکونی با وسعت 94/3 هکتار، جنگلی 92/2 هکتار و باغی 8/0 هکتار میباشد.