پالایش محتوا (فیلترینگ) در سنجه‌ی اصل‌های اساسی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق دانشکده علوم انسانی دانشگاه مراغه

doi
چکیده

در سال‌های اخیر، فیلترینگ یا پالایه سازی به‌عنوان اصلی‌ترین اقدام برای کنترل فضای سایبر و پیشگیری از جرم در سطح وسیعی به کار گرفته شده است. قطع نظر از کارآمدی یا ناکارآمدی این ابزار، غایت پیشگیری از جرم هر اندازه والا و بااهمیت باشد، نباید با نقضِ حق‌های بنیادین افراد و اصول حقوقی تحقق یابد. یافته‌های این نوشتار نشان می‌دهد، برآیندِ کاربستِ رو به تزایدِ پالایش محتوا به شیوه جاری، موجب نهادینه شدن فرهنگ امنیتی، تهدید و تحدید حقوق و آزادی‌های مشروع شهروندان می‌شود؛ همچنین پالایه سازی به شیوه جاری در ایران، آشکارا با اصول بنیادین حقوق کیفری همچون اصل قانونی بودن، اصل قضایی بودن و اصل برابری که در قانون اساسی مورد شناسایی و حمایت قرار گرفته‌اند، مغایرت دارد. نتیجه و نظریه این مقاله آن است که اولاً؛ در حال حاضر با فقدان نصِ صریح در قوانین کیفری، نقض تدابیر مسدودسازی توسط شهروندان فضای مجازی نمی‌تواند واجد جنبه‌ی کیفری باشد. ثانیاً اعمال محدودیت در فضای مجازی اگر با حق‌های بنیادین ملت یا اصول قانون اساسی، در تضاد باشد، ممکن است، تحت شرایطی مصداق سلب آزادی‌های ملت موضوع ماده 570 قانون مجازات تلقی گردد.