شبیهسازی تغییرات دمای ایران زمین بر پایهی سناریوهای مختلف RCP
نویسندگان
1 دانشیار اقلیم شناسی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه کردستان و عضو گروه پژوهشی مطالعات محیطی دریاچه زریبار، پژوهشکده کردستان شناسی، دانشگاه کردستان
2 دانشجوی کارشناسی ارشدآب و هواشناسی، دانشگاه کردستان
doi
10.22111/jneh.2020.33698.1642چکیده
هدف از انجام این پژوهش شناخت و پایش مکانی وردایی دمای کمینه، بیشینه و میانگین هوا بر روی گسترهی ایران زمین بر پایهی سناریوهای مختلف خط سیر غلظت گازهای گلخانهای RCP گزارش پنجم هیأت بین دول تغییر اقلیم است. برای نیل به این هدف از سه دسته داده، دادههای روزانه دمای کمینه، بیشینه و میانگین برای 42 ایستگاه همدید ایران زمین طی دورهی پایه (1/1/1979) تا (31/12/2005) برابر با 9862 روز، دادههای مربوط به 26 سنجهی جوی مرکز ملی پیشبینی محیطیNCEP طی بازهی زمانی یاد شده و داده-های مربوط به سناریوهای تغییر اقلیم بر پایهی بیلان تابش RCP4.5 ,RCP2.6 و RCP8.5 طی بازهی زمانی(1/1/2006) تا (31/12/2100) بر روی ایران زمین، استفاده شد. در دورهی پایه، برای ریزمقیاس کردن از روش آماری چندمتغیره و انتخاب متغیرهای پیشبینیکننده بر پایهی همخطی نبودن آنها و بیشترین نقش بر متغیر پیشبینی شونده(دما) انجام شد. بعد از استخراج میزان خطا در دورهی پایه، مقادیر خطا در دوره های آتی و دورهی پایه حذف شد. یافتهها بیانگر آن است که روش گزینش سنجههای پیشبینی کننده جوی بکارگرفته شده برای ریزمقیاس نمایی آماری عملکرد مناسبی در برآورد مقادیر دما دارد و برای حذف همبستگی خطی بین متغیرهای پیش بین و شناخت بهتر رفتار سنجههای جوی از طریق انتخاب متغیرهای تأثیرگذار و اساسی بسیار مناسب است. به طور کلی نتایج شبیه سازی سناریوهای بیلان تابش بیانگر افزایش معنادار دمای کمینه، بیشینه و میانگین هوای گسترهی ایران زمین طی قرن بیست و یکم است. نیمهی غربی کشور افزایش دمای بیشتری را تجربه خواهند کرد. برپایهی سناریوهای بیلان تابشی RCP2.6، RCP4.5 و RCP8.5 دمای کمینهی ایران به ترتیب حدود 35/0 ، 6/0 و بیش از 1 درجهی سانتیگراد بیشتر از دورهی پایه را تجربه خواهد کرد. دمای بیشینهی ایران از سال 2070 به بعد شتاب بیشتری به خود خواهد گرفت و نرخ افزایش نسبت به دورهی پایه 2005-1979 بیش از 1 درجهی سانتیگراد خواهد شد. شبیهسازی سناریوی RCP8.5 برای گسترهی ایران نشان داد که نرخ افزایش میانگین پهنهای تغییرات دمای شبانهروزی ایران از دههی 2040 به بعد نسبت به دورهی پایه از مرز 5/0 درجهی سانتیگراد خواهد گذشت و در پایان قرن بیست و یکم به سه برابر یعنی 5/1 درجهی سانتیگراد خواهد رسید.