بررسی نسبی زمین‌‌ساخت فعال با استفاده از شاخص‌‌های ریخت زمین‌‌ساختی در حوضه‌‌های جنوب‌‌شرق منطقه آتشفشانی بزمان

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد ژئوموفولوژی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی

2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان، دانشکده علوم پایه، گروه ریاضی، زاهدان

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان، دانشکده علوم پایه، گروه زمین شناسی، زاهدان

4 استادیار گروه مهندسی معدن، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکده صنعت و معدن خاش

5 استادیار گروه مهندسی معدن، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکده صنعت و معدن خاش

doi
10.22111/jneh.2020.33715.1643
چکیده

آتشفشان بزمان، در جنوب شرق ایران، شمال غربی شهرستان ایرانشهر و در شمال شهر بزمان واقع گردیده است. هدف از پژوهش حاضر بررسی زمین‌‌ساخت فعال حوضه‌‌های آبریز نشأت گرفته از آتشفشان بزمان (با نگرشی بر شهر بزمان) و محیط پیرامون آن و همچنین سطح‌‌بندی فعالیت‌‌های زمین‌‌ساختی نسبی می‌‌باشد. در این راستا به مطالعۀ شاخص‌های مورفومتریک پرداخته شده است که عبارتند از: نسبت عدم تقارن حوضۀ زهکشی (Af)، سینوسیتی جبهۀ کوهستان (Smf)، شیب طولی رودخانه (SL)، پهنای کف دره به ارتفاع آن(Vf) ، انتگرال هیپسومتری (Hi)، شاخص میانگین شیب محوری کانال(MASC) ، شاخص شکل حوضۀ آبریز (Bs). نتایج حاصل از تحلیل‌‌های زمین ریختی، به صورت شاخص نسبی فعالیت‌‌های زمین‌‌ساختی (Iat) بیان شده است. این شاخص فعالیت‌‌های زمین‌‌ساختی یک منطقه را در چهار طبقه فعالیت کم، متوسط، زیاد و بسیار زیاد نشان می‌‌دهد. براساس مطالعات انجام شده، رده‌‌بندی فعالیت زمین‌‌ساختی به صورت ذیل است: گسترۀ با فعالیت زمین‌‌ساختی نسبی خیلی بالا در بخش‌‌های شمال شمال غربی و شمال شمال شرقی گسترۀ مطالعاتی قرار گرفته‌‌اند، این حوضه‌‌ها در بخش‌‌های شمال- شمال شرق و شرقی منطقه واقع شده‌‌اند، که این مسئله عمدتاً متأثر از سنگ‌‌شناسی (خصوصاً پیرامون آتشفشان)، حرکت ساختار‌‌های زمین ساختی فعال موجود در این حوضه‌‌ها می‌‌باشد. پهنه با فعالیت زمین‌‌ساختی نسبی متوسط در بخش‌‌های میانی و جنوبی منطقه واقع شده و پهنه با فعالیت زمین ساختی نسبی پایین که حوضه‌‌های بخش‌‌های مرکزی و غرب و جنوب غرب در این پهنه قرار خواهند گرفت. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل شاخص‌‌ها گویای فعالیت زمین‌‌ساختی در محدودۀ آتشفشان بزمان و پیرامون آن می‌‌باشد. به دلیل واقع شدن شهر بزمان و مراکز جمعیتی در محیط اطراف آتشفشان خصوصاً بخش جنوب شرقی آن، احتمال وقوع خطرات زمین شناسی در آینده اجتناب ناپذیر است.