مفهوم‌پردازی اندام‌واژۀ «dam» در اصطلاح‌های استعاری کردی ملکشاهی

نویسندگان

1 دکتری زبانشناسی،دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران.

2 دکتری زبانشناسی، استاد زبانشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22054/ls.2021.58234.1429
چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اصطلاح‌های استعاری کردی ملکشاهی بود که در آنها اندام‌واژۀ «dam»  به کار رفته است. کردی ملکشاهی، یکی از گونه‌های کردی جنوبی واقع در استان ایلام است. داده‌های پژوهش از گفتار سخنگویان گونۀ مذکور گردآوری شده است. در این پژوهش، بخشی از استعاره‌های رایج کردی ملکشاهی با تکیه بر مفهوم‌پردازی دو اندام‌واژۀ «دهان» و «صورت» در پرتو رویکرد شناختی، مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس یافته‌های پژوهش، بخش قابل‌ملاحظه‌ای از استعاره‌های مورد بررسی، ماهیتی ساختاری داشته‌اند. «جویدن»، «جنگ»، «فوران آتش» و «اسارت» از حوزه‌های مبدأ و «مباحثه»، «آزادی»، «بی‌اعتنایی»، «کتمان» و «غم» از حوزه‌های مقصد چنین استعاره‌هایی بوده‌اند. از نگاشت‌های صورت گرفته برای واژۀ «dam» در ساخت‌های استعاری مورد بررسی، می‌توان به «ظرف»، «آتش‌فشان»، «جاندار»، «قفس»، «احترام» و «ادعا» اشاره کرد. یافته‌ها همچنین نشان داده که «جنگ»، پربسامدترین حوزۀ مبدأ و «اعتنا»، پربسامدترین حوزۀ مقصد این استعاره‌ها بوده‌اند. علت تفاوت در فراوانی وقوع حوزه‌های مبدأ و مقصد، برخاسته از نگاشت‌های متفاوت و نو در حوزه‌های پربسامد بوده است.