رده‌‌شناسی حالت نمایی و مطابقه در بشاگردی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 استادیار زبان‌های ایرانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 استاد زبان‌شناسی همگانی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

4 دانشیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22054/ls.2021.51393.1321
چکیده

با تحلیل شیوۀ بازنماییِ نظام­های حالت­نمایی و مطابقه در بَشاگَردی (شمالی و جنوبی) براساس نظریۀ رده­شناسیِ کلاسیک کامری (1978) و سپس، ارزیابی دقیق یافته­ها براساس نظریۀ رده­شناسیِ نوین زوارْت و لینْدِن­بِرگ (2021)، جستار حاضر می­کوشد به تبیینی نظام­مند از عملکرد رده­شناختیِ آن نظام­ها، و نیز از الگوی کلی انطباق در این گونه­­ها دست یابد. در­ این ­راستا، داده­های پژوهش با تکمیل پرسشنامه و گفتگو با ده گویشور بومی گردآوری و تحلیل گردیده ­است. براساس یافته­های پژوهش، حالت­نمایی و مطابقۀ این گونه­ها در زمان غیرگذشته، به­طور یکسان پیرو الگوی غالب (کاملِ) مفعولی است و الگوی کلی انطباقِ «وارونۀ مستقیم­ـ­غیرمستقیم» را نشان می­دهد. در برابر آن، حالت­نمایی و مطابقۀ آنها در زمان گذشته، به­طور یکسان تابع الگوی غالب (کاملِ) کُنایی است و الگوی کلی انطباقِ «همسان» را نشان می­دهد. همچنین، ناشی از خصوصیت گذرایی فعل، این دو گونۀ زبانی در زمان غیرگذشته، به­طور یکسان الگوی تناوبیِ (کاملِ) کُنایی را برای بازنمایی نظام­های حالت­نمایی و مطابقه، و در زمان گذشته نیز به­طور یکسان الگوی تناوبیِ (کاملِ) سه­بخشی را برای بازنمایی نظام حالت­نمایی به­کار می­گیرند. با وجود­­ این، الگوی مطابقۀ بَشاگَردی در زمان گذشته، فاقد هرگونه الگوی تناوبی و الگویی یکدست است.