تحلیل محتوایی موضوع‌ها و هشتگ‌های کرونا در رسانه‌های اجتماعی

نویسندگان

1 استادیار، پژوهشکدۀ زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

doi
10.22054/ls.2020.53557.1356
چکیده

بیماری همه‌گیر کرونا موجب تغییراتی در سبک زندگی روزمره، مانند کاهش مراودات اجتماعی و ایجاد فاصله‌گذاری اجتماعی، شده است. در این پژوهش، دو هدف را پیگیری کرده‌ایم. هدف نخست تحلیل الگوریتمی نظرات و پیام‎های مرتبط با کرونا به زبان فارسی است که توسط افراد مختلف، در دو رسانۀ اجتماعی توییتر و اینستاگرام، منتشر می‌شود. برای این هدف، با استفاده از مدل‌سازی موضوعی، به‌عنوان یک شیوۀ تحلیل محتوایی داده، داده‌ها را به موضوعات انتزاعی خوشه‌بندی کرده‌ایم. هدف دیگر، یافتن رابطۀ همبستگی بین موضوعات در نظرات و هشتگ‌های به‌کاررفته در نظرات است. برای تحقق این هدف، با گردآوری نظرات و پیام‎های خزش‌شدۀ مربوط به کرونا از این دو رسانه، یک پیکرۀ زبانی تهیه شده است. از تحلیل محتوایی نظرات این پیکره، 24 موضوع انتزاعی به دست آمد که به‎صورت دستی برچسب‏گذاری شد تا این موضوع‏ها هویت پیدا کنند. با بررسی داده‌های این پیکره و آمار به‌دست‌آمده از پردازش موضوعی آن‌ها، می‌توان گمانه‌زنی‌ کرد که حدود 25٪ از نظرات این پیکره بر دو موضوع «سیاسی» و «اجتماعی» متمرکز است. 10 موضوع دانه‌ریز این پیکره، یعنی 35٪ از حجم نظرات، به خود ویروس کرونا و ماهیت همه‎گیری آن مربوط است که بیانگر اهمیت توجه به رسانه‌های اجتماعی برای آگاه‌سازی و نشر اطلاعات است. علاوه‌برآن، فرضیۀ وجود رابطه بین هشتگ‌ها و موضوع‌ها، با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، از نظر آماری مورد بررسی قرار گرفت. برای 20 موضوع، همبستگی بالا بین موضوع و تعدادی از هشتگ‌ها یافت شد؛ ولی برای 4 موضوع این همبستگی یافت نشد. از این پژوهش می‌توان برای افزایش انسجام درونی متن و پیش‌بینی‌پذیری هشتگ‌ها استفاده کرد.