پتانسیل‏ سنجی توسعة ژئوتوریسم در مناطق پیرامونی شهرهای مناطق خشک (مطالعة موردی‏: شهر جدید ایوانکی)

نویسندگان

1 دانشیار ژئومورفولوژی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران، پردیس کیش

3 استاد ژئومورفولوژی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jhgr.2021.317726.1008242
چکیده

ژئوتوریسم یکی از ارکان گردشگری است که بر چشم ‏اندازها، فرم‏ ها، و فرایندهای به ‏وجودآورندة آن‏ها تأکید دارد. بدیهی است هر منطقه ‏ای با توجه به محیط جغرافیایی خود از استعدادها و جذابیت ‏های متفاوتی برخوردار است. شهر جدید ایوانکی در غرب استان سمنان جزو مناطقی است که از یک سو در حاشیة منطقة خشک ایران و از سوی دیگر در پای کوه‏ های البرز قرار گرفته و به‏نظر می ‏رسد پتانسیل زیادی برای توسعة صنعت ژئوتوریسم داشته باشد. با توجه به اهمیت موضوع، هدف از انجام این پژوهش پتانسیل‏ سنجی ژئوسایت‏ های پیرامون شهر جدید ایوانکی است. برای دستیابی به این هدف، داده‏های اصلی پژوهش را اطلاعات اسنادی، مصاحبه، و مشاهدات میدانی تشکیل داده ‏اند. همچنین، برای تحلیل داده ‏ها نرم‏افزار‏های ARCGIS و SPSS ابزارهای اصلی پژوهش را تشکیل داده ‏اند. در این راستا، ضمن انجام بررسی ‏های کتابخانه‏ ای و مصاحبه، ژئوسایت ‏های منطقه شناسایی شده است. سپس، با به ‏کارگیری روش‏ های کامنسکو، کوبالیکوا، و روش بومی به ‏عنوان ابزارهای مفهومی، به ارزیابی ژئوسایت ‏های مورد اشاره در پیرامون منطقة مورد بررسی پرداخته شده است. هدف از به‏کارگیری سه روش یادشده آزمون ‏سنجی و ارزیابی این مدل ‏ها و انتخاب بهترین مدل سازگار با شرایط منطقه بوده است. بنابراین، به ‏منظور تعیین ارزش نهایی ژئوسایت‏ ها، امتیاز نهایی هر ژئوسایت در هر روش به ‏صورت درصد از مجموع به‏ دست آمده است و درنهایت با به ‏دست‏ آوردن میانگین درصد هر سه روش، ارزش نهایی هر ژئوسایت محاسبه شده است. بر اساس نتایج به ‏دست‏ آمده، در بین ژئوسایت‏ های منطقه، ژئوسایت تنگه‏ واشی با میانگین ۶/۷۹ امتیاز دارای بالاترین امتیاز است و بعد از این ژئوسایت نیز ژئوسایت ‏های تونل نمکی و معادن نمکی به‏ترتیب با ۱/۷۸ و ۶/۷۲ امتیاز دارای بالاترین میانگین امتیازند. مجموع نتایج به ‏دست‏ آمده بیانگر این است که قرارگیری شهر جدید ایوانکی در حدفاصل ژئوسایت‏ های مناطق کوهستانی و کویری سبب شده است تا این شهر پتانسیل بالایی به‏ عنوان یکی از مراکز گردشگری داشته باشد.