از واژه‌سازی تا فرهنگ‌سازی: نوواژه‌های کووید ۱۹

نویسندگان

1 دانشیار مطالعات ترجمه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد مطالعات ترجمه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/ls.2021.55057.1385
چکیده

آغاز و شیوع کروناویروس جدید (کووید 19) در جهان موجب پیدایش چشمگیر نوواژه‌ها و اصطلاحات مختلفی شده است. زایایی و خلاقیت از ویژگی‌های مهم زبان است، چنان‌که گویشوران، برای بیان مفاهیم تازه، به واژه‌های جدید نیاز دارند. در برخی مواقع، به‌دلیل تغییرات گستردۀ فرهنگی و اجتماعی، زبان نیازمند سازگاری با شرایط جدید است تا به رفتارها جهت دهد و فرهنگ‌سازی کند. زبان فارسی نیز در این تحول زبانی و فرازبانی، با استفاده از نوواژه‌ها و معادل‌گزینی، دستخوش تغییر می‌شود. پیدایش این واژه‌ها و اصطلاحات جدید موجب شکل‌دهی به رفتارهای مختلفی می‌شود که بر جنبه‌های فرهنگی، اجتماعی، و سیاسی تأثیرگذار است. توجه به این ابزار قدرتمند فرهنگی و اجتماعی بسیار حائز اهمیت است و استفادۀ درست از آن کمک شایانی به پیشبرد اهداف جامعه می‌کند. پژوهش حاضر، خصوصیات برخی نوواژه‌ها و واژه‌های مربوط به شیوع بیماری کووید 19 را بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که واژه‌ها بیشتر از نوع مرکب‌ـ‌مشتق و حاصل وام‌گیری، آمیزش قرضی و ترجمۀ قرضی هستند.