فراوانی ورود چرخندهای مدیترانه ای به ایران و اثر آن ها بر بارش های فراگیر
نویسندگان
1 کارشناس ارشد آب و هواشناسی سینوپتیک، دانشگاه زنجان
2 استاد گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان
doi
10.22111/jneh.2020.33171.1632چکیده
نوسان بارش در سطح کشور بحرانهای زیست- محیطی زیادی را در سال های اخیر ایجاد نموده است. در این پژوهش بهمنظور بررسی روزهای توأم با بارش فراگیر در ایران، دو گروه پایگاه داده شامل دادههای جو بالا و دادههای سطح زمین مورد واکاوی قرار گرفت. دادههای جو بالا شامل؛ ارتفاع ژئوپتانسیل (متر)، فشار سطح دریا (هکتوپاسکال) که برای دورهی آماری 1363 تا 1392 (1986 تا 2013) در ابعاد مکانی، 10 تا 60 درجه عرض شمالی و 40- تا 80 درجه طول شرقی از مرکز ملی پیشبینی محیطی آمریکا و پژوهشهای جوی (NCEP\NCAR) اخذ گردید. این ابعاد بهمنظور شناسایی سیرچرخندهایی که از دریای مدیترانه به ایران انتقالیافته انتخاب شد. دادههای سطح زمین، از دادههای میانیابی شدهی بارش روزانهی 2939 ایستگاه و 19724 روز بر روی یاختههایی به ابعاد 14×14 کیلومتر به روش کریجینگ در طی دورهی آماری به دست آمد. بهمنظور تحلیل بارشهای فراگیر منطقه، نمایه پایهی صدک 25 ام برای بررسی انتخاب شد. بر اساس این صدک هرگاه 5 درصد از ایران دارای بارش باشد بهعنوان روز بارش فراگیر برگزیده خواهد شد. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که بر اساس مسیر چرخندهای انتقالیافته به ایران هرگاه این مسیرها با دریای سرخ و سیاه ادغام گردد بر تأثیر آنها بر رخداد بارش و فراوانی آنها افزوده میشود. در زمان رخداد بارش در نواحی غرب و شمال غرب ایران بارشهای یکنواختی تجربه شد، درحالیکه نواحی شرق و شمال شرق ایران تحت تأثیر سیکلونهای کمتوان قرار گرفت و درنتیجه رخداد بارش در این نواحی بطور چشم گیری سیر نزولی پیدا کرد.