فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌‌های اخیر با وقوع خشکسالی و کاهش آب آبیاری، استفاده کارا از آب و مدیریت آن به امری اجتناب ناپذیر بدل گشته است. بدین منظور در این پژوهش، اثرات ریسکی راهبرد کم آبیاری در دشت قزوین در سال زراعی 95-1394 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در ابتدا، درصد تغییرات حجم آب در دوره خشکسالی نسبت به دوره نرمال محاسبه گردید. سپس با استفاده از توابع آب- عملکرد، کم آبیاری در چهار سناریو 19، 32، 44 و 51 درصد متناظر دوره‌‌های خشکسالی ضعیف، متوسط، شدید و خیلی شدید بر گیاهان اعمال شد. در ادامه با استفاده از مدل تلفیقی موتاد-هدف با رهیافت برنامه‌‌ریزی اثباتی به بررسی اثرات ریسکی ناشی از خشکسالی بر الگوی کشت زراعی و بهره‌‌وری مصرف آب در منطقه مورد مطالعه پرداخته شد. نتایج نشان داد که اعمال کم آبیاری موجب افزایش سطح زیر کشت گیاهان کم آب‌‌بر مانند گندم، جو و لوبیا می‌‌شود. همچین اعمال کم آبیاری، درآمد ناخالص را حداکثر تا 24.3 درصد در دوره خشکسالی خیلی شدید کاهش می‌‌دهد. ریسک در آمدی با اعمال سناریو کم آبیاری در طی دوره‌‌های  خشک‌‌سالی کاهش یافته و  از 15- درصد در طی دوره خشک‌‌سالی ضعیف به 37- درصد در طی دوره خشک‌‌سالی خیلی شدید تقلیل یافته است. بازده برنامه‌‌ای نیز به صورت غیر خطی همزمان با کاهش ریسک درآمدی، کاهش می‌‌یابد. دیگر نتایج تحقیق نشان داد که بهره‌‌وری مصرف آب نیز برای محصولات گندم آبی، جو آبی، ذرت دانه‌‌ای، گوجه فرنگی، ذرت علوفه‌‌ای و لوبیا، کاهش  و برای محصولات چغندر و یونجه افزایش می‌‌یابد. بر اساس نتایج در صورت عدم اعمال کم آبیاری در شرایط خشکسالی و اصلاح کشت، درآمد ناخالص کشاورزان در خشکسالی خیلی شدید به میزان 58 درصد کاهش می‌‌یابد ولی در صورت اعمال کم آبیاری و بهینه‌‌سازی الگوی کشت در این شرایط تنها  به میزان 24.3 درصد کاهش خواهد یافت.