صوری‌سازی رابطة مفهومی شمول معنایی در سطح واژه از منظر زبان‌شناسی ریاضی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشتۀ زبان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22054/ls.2018.25601.1094
چکیده

در پژوهش حاضر، تلاش بر آن بوده تا امکان صوری‌سازی رابطۀ مفهومی شمول معنایی در بین واژه‌ها بررسی شود. به این منظور، ابزارهایی از نظریۀ مجموعه‌ها، تابع ریاضی و برخی مفاهیم جبری به کار گرفته شده است. برای مطالعۀ امکان صوری‌سازی این رابطۀ مفهومی، ابتدا تعریف‌هایی که از شمول معنایی در فرهنگ‌های تخصصی زبان‌شناسی و درس‌نامه‌های معتبر معنی‌شناسی به دست داده شده، معرفی و مطالعه شده است. با مطالعۀ این تعریف‌ها، امکان تدقیق رابطۀ مفهومی شمول معنایی فراهم شده؛ به‌این‌ترتیب که شمول معنایی برحسب زمان و نوع (و هر دو) برای صوری‌سازی در نظر گرفته شده است. در ادامه، با استفاده از ابزارهای ریاضی که عمدتاً برگرفته از نظریۀ مجموعه‌ها هستند، برگردان صوری برای رابطۀ مفهومی موردبحث به دست داده شده است. در پایان، صحت و طرز کار رابطة صوری پیشنهادشده با مثال‌هایی از زبان فارسی مورد آزمون قرار گرفت و نشان داده شد که رابطۀ صوری متناظر با شمول معنایی در سطح واژه در چارچوب زبان فارسی کارآمد است.