هرمنوتیک «بازگشت عاشقانه» در رسالـﮥ الابراج سهروردی با رویکرد پدیدارشناسانۀ اشراقی هانری کربن

نویسندگان

1 دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان

doi
10.30465/cw.2021.6207
چکیده

رساﻟـﮥ الابراج یا کلمات ذوقیه تنها رسالۀ رمزی سهروردی به زبان عربی است و کمتر بررسی شده است. با تأویل پدیدارشناسانۀ هانری کربن درمی‌یابیم که این رساله در حقیقت حکایت بازگشت عاشقانۀ نفس به موطن اصلی خویش است، که در پدیدار رمزهای واقعی و زنده در سیر حکایت نفس بر او ظاهر می‌شود، به گونه‌ای که از طریق این ظهور می‌تواند او را نجات دهد و به اصل خویش بازگرداند. از نظر کربن، «بازگشت به اصل» همان اصلی است که انسان معاصر در پی دوقطبی شدن حس و عقل جهان‌شناخت پسا-دکارتی، آن را فراموش کرده، که در حقیقت به خاطر از میان رفتن ساحت خیال مجرد یا نفس در جهان‌شناسی معاصر است. آنچه خیال آدمی را فعال و مجرد می‌کند عشق به بازگشت به وطن حقیقی است که گنوس یا معرفت نجات‌بخش آن را متذکر می‌شود و آدمی را به اصل مثالی و فرشته‌‌گون خویش ارجاع می‌دهد. تأویل از نظر کربن، بازگشت به اصل و رب‌النوع پدیدارهاست که در پدیدارهای رمزی متجلی می‌شود. او می‌کوشد تا وجه معاصرانۀ «عالم مثال» را در قالب نظریۀ «تخیل خلاق» و پدیدارشناسی خاص خویش عرضه می‌کند. این جستار حکایت عشق به بازگشت را در آینۀ رمزها، که تجلی‌گاه اصل مثالی پدیدارهاست، نشان می‌دهد.