تبیین چندمعنایی برخی افعال در فریم نت فارسی برای قالب معنایی آگاهی-یافتن با رویکردهای شناختی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد زبانشناسی همگانی واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار زبانشناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استادیار زبانشناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22054/ls.2019.43690.1237
چکیده

از جمله روابط مفهومی که در زبان فارسی اهمیت و بسامد بالایی داشته و به‌علاوه، آمیختگی زیادی با مفاهیم شناختی دارد، چندمعنایی است. ازسوی‌دیگر، در شبکۀ قالبی (فریم‌نت) که پروژه‌ای برخط در حیطۀ واژگان زبان انگلیسی در دانشگاه برکلی کالیفرنیا بوده و مشخصاً، برمبنای نظریة معنی‌شناسی قالب‌بنیاد فیلمور در سال 1997 ارائه‌ شده است، هر واژه به ‌یک قالب ربط داشته و روابط میان واژه‌ها، به‌طور غیرمستقیم از ارتباط مستقیم با قالب‌ها، اشتقاق می‌یابد. این همان چیزی است که می‌تواند در شبکۀ قالبی، منجر به چندمعنا شدن کلمات شود. در فریم­نت که آن‌ را تحولی عظیم در شکل‌بندی معنی‌شناسی شناختی دانسته‌اند، مفاهیم زبانی به‌صورت قالب‌هایی مرتبط با هم در یک شبکه معنایی دیده می‌شوند و بازنمود این قالب‌ها در واحدهای واژگانی است. در این پژوهش توصیفی- تحلیلی، برآنیم که با تمرکز بر برخی از افعال فارسی مستخرج از فرهنگ بزرگ سخن انوری (1381) که معنای آگاهی- یافتن[1] به‌نوعی از آن‌ها ایفاد می‌شود، تمام قالب‌های معنایی مربوط به معانی مختلف این واحدهای واژگانی را بیابیم و ازسوی‌دیگر، روابط میان‌ این قالب‌های به‌ظاهر متفاوت و نحوۀ اشتقاق آن‌ها را از قالب اصلی (نمونة اعلا) مشخص سازیم تا بتوانیم سازوکارهای چندمعنا شدن واژه­ها در فریم­نت زبان فارسی را تبیین نماییم. [1]. به قیاس از فریم نت انگلیسی فاصله میان کلمات مربوط به عنوان یک قالب، با خط تیره پر می‌شود و از درج فاصله اجتناب می‌گردد.