فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیاستگذاری اخلاقی در حوزه علم و فناوری مستلزم درک جامع از پیامدهای علمی و فناورانه و شناخت نظام‌مند مسائل اخلاقی مرتبط با آن‌هاست. با وجود اشاره به ابعاد اخلاقی در مطالعات پیشین، تلفیق آن‌ها در قالب یک چارچوب سیاستگذاری یکپارچه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف رفع این خلأ، چارچوبی تحلیلی-هنجاری برای سیاستگذاری اخلاقی علم و فناوری توسعه داده است. در گام نخست، ۲۹ مؤلفه اخلاقی از طریق مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیل متون علمی مرتبط استخراج شد. مؤلفه‌ها به روش تحلیل مضمون در قالب پنج گام اصلی سیاستگذاری (شناسایی مسئله، گردآوری اطلاعات، تدوین، اجرا و ارزیابی) تلفیق شدند. برای نمایش نحوه کاربست عملی چارچوب و آگاهی سیاستگذاران از کاربرد آن، از پیمایش با پرسشنامه میان ۴۱ نفر از خبرگان و دست‌اندرکاران تدوین «نقشه جامع علمی ایران» استفاده شد. یافته‌ها نشان داد مؤلفه‌هایی چون تحلیل مسئله، پژوهش‌های نظام‌مند و توجه به ارزش‌های فرهنگی تحقق یافته و مؤلفه‌هایی نظیر ارزیابی مشارکتی فناوری، سازوکارهای مشاوره اخلاقی و پاسخگویی نهادی کمتر رعایت شده‌اند. این نتایج ضمن تأیید کارآمدی چارچوب، می‌تواند به ارتقای شفافیت، پاسخگویی و اخلاق‌مداری در سیاستگذاری علم و فناوری یاری رساند.