اولویت‌بندی حوزه آبخیز سردآبرود از نظر سیل‌خیزی با استفاده از مدل ‏SWAT

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد جغرافیا، دانشگاه یزد

2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه یزد

3 استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه یزد

doi
10.22111/jneh.2019.29033.1500
چکیده

سیلاب یک پدیده طبیعی است که هر ساله باعث به وجود آمدن خسارات سنگین جانی و مالی می‌شود و ‏جوامع ‏بشری آن را به عنوان یک واقعه اجتناب ناپذیر پذیرفته‌اند. در این تحقیق برای پیش‌بینی سیل‌خیزی ‏حوزه آبخیز ‏سردآبرود از مدل هیدرولوژیکی ‏SWAT‏ استفاده شد. هدف اصلی در این تحقیق، بررسی کارایی مدل SWAT در پیش‌بینی سیلاب و اولویت‌بندی زیرحوزه‌ها در حوزه آبخیز سردآبرود می‌باشد. برای واسنجی مدل از برنامه ‏SUFI2‎‏ استفاده شد. بعد از اتمام واسنجی و ‏بهینه شدن مدل در منطقه ‏مطالعاتی اقدام به اعتبارسنجی مدل گردید. واسنجی مدل برای سال‌های ۲۰۰۳ تا ‏‏۲۰۰۹، و اعتبارسنجی نیز بر اساس ‏آمار سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ انجام پذیرفت. جهت تجزیه و تحلیل نتایج از شاخص‌های آماری ‏R2‎، ‏bR2‎‏ و ضریب نش ‏ساتکلیف استفاده گردید. پس از واسنجی مدل این ضرایب به‌ترتیب ‏‏۷۷/۰، ۶۳/۰، ۷۷/۰ و برای مرحله اعتبارسنجی ‏آن ۷۹/۰، ۷۶/۰ و ۷۱/۰ برآورد گردید. نتایج آنالیز حساسیت، 31 ‏پارامتر موثر بر رواناب نشان داد  ‏پارامترهای ثابت تخلیه آب زیرزمینی، زمان تاخیر آب ‏زیرزمینی و حداقل مقدار ذخیره آب لازم برای ایجاد جریان ‏پایه به ترتیب حساسیت بیش‌تری دارند. برای بررسی ‏سیل‌خیزی، حوزه آبخیز سردآبرود به ۲۴ ‏منطقه یا زیرحوضه تقسیم گردید. با توجه به نتایج حاصل از اجرای مدل SWAT و تغیر CN برای هر یک از زیرحوزه‌ها، زیر حوزه شماره ۶ با مقدار رواناب ۰۵/12۳ ‏رتبه اول و هم‌چنین زیرحوزه ‏شماره ۱۰ با مقدار 86/122 رتبه دوم را از نظر سیل‌خیزی دارا می‌باشد و زیرحوزه ‏شماره ۱ با مقدار ۳۳/۱۲ ‏کم‌ترین مقدار تولید رواناب را دارا می‌باشد