ردای ترمودینامیک بر قامت سیاستگذاری عمومی؛ تاملی بر گرادیان‌ها

نویسندگان

1 استاد سیاستگذاری عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jppolicy.2025.105197
چکیده

دقت محاسباتی در مباحث علوم پایه و پیش‌بینی ‌پذیربودن وضعیت‌های مرتبط با این علوم، همواره دانشمندان علوم اجتماعی را به سمت اندیشیدن به راه‌هایی که بتواند وضعیت‌هایی مشابه نتایج علوم پایه را در علوم اجتماعی به ارمغان آورد، سوق داده است. از این رهگذر، برخی به سوی بی‌محابایی در کاربست فرض‌ها و نظریه‌های علوم پایه در علوم اجتماعی، پیش رفتند و بر اثبات‌گرایی تند و بی‌ملاحظه انگشت تاکید گذاردند و برخی دیگر با همان مفهوم تعادل وام گرفته از دنیای فیزیک، راهی میانه را پیمودند تا ضمن پرهیز از غلتیدن به دنیای سراسر محاسباتی این علوم، بهره‌هایی را متوجه دنیای علوم اجتماعی نمایند. نوشته حاضر، ضمن ارج‌نهادن بر هر دو حوزه دانشی یاد شده و اهمیت آن‌ها در پیشیرد حیات بشری، با گوشه چشمی به پرسش از امکان بهره‌جویی از مفاهیم علوم پایه در علوم اجتماعی، به کندوکاو در چگونگی این تلاش در خصوص برخی مفاهیم به عاریت گرفته‌شده از جهان ریاضیات و فیزیک می‌پردازد و ضمن بررسی مفهوم گرادیان از مفاهیم ریاضیات در دنیای ترمودینامیک، از امکان‌سنجی استفاده از چنین استعاره‌هایی در سیاستگذاری عمومی سخن می‌گوید.