طراحی آمیزه سیاستی برای غلبه بر شکست‌های سیستمی نظام ملی نوآوری ایران.

نویسندگان

1 دانشیار مدیریت فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه تهران (دانشکدگان فارابی)، قم، ایران

2 کارشناسی‌ارشد مدیریت فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه تهران (دانشکدگان فارابی)، قم، ایران

3 استادیار مدیریت فناوری، موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران

doi
10.22059/jppolicy.2025.105198
چکیده

وجود شکست‏ های گوناگون در نظام نوآوری ایران، لزوم سیاستگذاری دقیق و هدفمند برای غلبه بر این شکست ­ها را ایجاب می ­کند. اما با توجه به پیچیدگی روزافزون مسائل سیاستی، ضروری است آمیزه­ای از ابزارهای سیاستی طراحی شود که در تعامل با یکدیگر بیشترین تأثیر مثبت ممکن بر اهداف سیاستی را داشته باشند. در این پژوهش، با استفاده از نظرات خبرگان و به‌کارگیری روش تحلیل مضمون، شکست­ های سیستمی نظام نوآوری ایران شناسایی و در قالب ۱۲ دسته طبقه‌بندی شد. سپس به­ کمک روش تحلیل اسنادی، مجموعه ‏ای از ابزارهای سیاستی برای غلبه بر این شکست­ ها و طراحی آمیزه سیاستی گردآوری گردید. آمیزه سیاستی پیشنهادی شامل 12 هدف کلان معادل با 12 دسته از شکست­ های سیستمی نظام نوآوری ایران، 43 هدف سیاستی متناسب با عمده شکست ­های سیستمی و ترکیبی از 111 ابزار سیاستی است. یافته‌ها نشان داد که ابزارهای پیشنهادی از سازگاری درونی و اثرات هم‌افزای قابل‌توجهی برخوردارند و تأکید بر سیاست‌های غیرمالی و اصلاح نهادی، در شرایط محدودیت منابع مالی دولت، از کارایی بیشتری برخوردار است. بر اساس نتایج، پیشنهاد می‌شود در طراحی سیاست‌های نوآوری، بر هم‌افزایی میان ابزارها، اصلاح نهادهای نرم، و ارزیابی مستمر آمیزه‌های سیاستی تأکید شود و به سمت طراحی یک آمیزه سیاستی پویا، هماهنگ و یادگیرنده حرکت گردد.