تحلیل سیاست‌های حمایت از بازارسازی فناوری نانو در ایران.

نویسندگان

1 استادیار مدیریت تکنولوژی، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استاد مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22059/jppolicy.2025.105199
چکیده

هدف پژوهش حاضر، ارائه چارچوب و تحلیل وضعیت سیاست‌های حمایت از بازارسازی فناوری نانو در ایران می باشد. قلمرو زمانی این پژوهش از ابتدای دهه 1380 تا سال 1402 و قلمرو موضوعی آن سیاست ­های حمایت از بازارسازی فناوری نانو در ایران است. پژوهش حاضر کیفی و از حیث هدف توصیفی با جهت ­گیری کاربردی است. داده‌های اولیه از طریق مصاحبه­ نیمه ­ساختار­یافته با 22 نفر از خبرگان جمع ­آوری گردید. داده ­های ثانویه مورد استفاده در این پژوهش شامل اسناد ملی فناوری نانو، گزارش ­ها و کتاب های مرتبط و مطالب موجود در پایگاه­ های اینترنتی ستاد نانو است. تحلیل داده‌ها از طریق تحلیل محتوای کیفی صورت پذیرفته است. براساس یافته ها 12 ابزار سیاستی بازارسازی فناوری نانو شامل ترویج مزایا و کاربردهای فناوری نانو، اعطای تسهیلات مالی (وام و لیزینگ) و یارانه، حمایت از توسعه زیرساخت­­ ها، طرح­ ها و پروژه­ های توسعه محصول، توسعه زیرساخت­ های فناوری، ارائه مشوق­ و حمایت از تحقیق و توسعه، اهرم کردن استاندارد، تنظیم ­گری و قانون گذاری برای توسعه بازار و نفوذ فناوری نانو، قیمت‌گذاری و حمایت تعرفه‌ای، پیش خرید/ خرید تضمینی، اهرم کردن خریدهای دولتی (تدارکات عمومی)، به­ هم­رسانی طرف عرضه و تقاضای فناوری نانو و حمایت از صادرات مورد استفاده قرار گرفته است. علی‌رغم سابقه نسبتاً طولانی و تلاش مستمر سیاستی برای توسعه فناوری نانو، بر اساس ارزیابی اثربخشی ابزارهای بازارسازی، به جز ابزار ترویج مزایا و کاربردهای فناوری نانو، اثربخشی سایر ابزارها متوسط به پایین می‌باشد که نشان دهنده لزوم توجه بیشتر سیاستگذاران به بازارسازی فناوری نانو به صورت خاص و بازارسازی فناوری‌های نوظهور و برافکن به صورت عام در ایران است.