صلاحیت دادگاه‌ها در اجرای خصوصی حقوق رقابت تجاری- مطالعه تطبیقی حقوق اتحادیۀ اروپا و ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق تجارت و سرمایه‌گذاری بین‌المللی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jlq.2025.368713.1007823
چکیده

اجرای خصوصی حقوق رقابت به معنای طرح دعوای اشخاص حقیقی یا حقوقی متضرر از اعمال ضدرقابتی بنگاه‌های اقتصادی در دادگاه‌های ملی است. رویه‌های ضدرقابتی دارای عناصر فرامرزی به‌دلیل ارتباط با بازارهای کشورهای مختلف و آثار منفی بر آنها با پیچیدگی‌های تعارض صلاحیت‌ دادگاه‌ها برای طرح دعاوی خصوصی همراهند. در حقوق اتحادیۀ اروپا تحولات شایان توجه و مداومی در این زمینه توسط دیوان دادگستری اروپا صورت گرفته است. این مقاله درصدد است تا با استفاده از این رویه‌های قضایی و همین‌طور تحقیقات فزایندۀ نویسندگان حقوقی و با رویکردی تطبیقی به مقایسۀ بین قواعد صلاحیت قضایی دادگاه‌ها در دعاوی حقوق رقابت در حقوق اتحادیۀ اروپا و ایران بپردازد. نویسندگان این مقاله بر این باورند که علیرغم غیرقراردادی بودن دعاوی حقوق رقابت و بطلان قراردادهای ضدرقابتی و صرف‌نظر از نوع دعاوی (دعاوی خصوصی به‌دنبال تصمیم مرجع رقابت یا دعاوی خصوصی مستقل)، تمسک به قواعد صلاحیت مربوط به قرارداد در هر دو نظام حقوقی امکان‌پذیر و عاری از اشکال است و آنچه واقعاً برای تعیین صلاحیت مناسب اهمیت دارد، شناخت دادگاهی است که نزدیک‌ترین پیوند با دعوا را داشته باشد. همچنین در این نوشتار اذعان شده است که در نظام قضایی ایران قانونگذاری‌های لازم برای جلوگیری از صدور آرای متعارض توسط دادگاه‌ها در اختلافات مدنی و بازرگانی در فضای بین‌المللی به‌ویژه مرتبط با حقوق رقابت انجام نپذیرفته است که این امر نیازمند توجه نهادهای قانونگذاری کشور است.