ابعاد حقوقی موازین جبران در قرارداد یدککشی

نویسندگان

1 استاد، گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.

2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد، حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.

doi
10.22059/jlq.2025.360434.1007783
چکیده

عملیات یدک‌کشی، اقدامی ضروری برای حمل‌ شناورهای  دریایی است که در   قالب  انعقاد قرارداد انجام می‌شود. در این قرارداد، متصدی شناور یدک‌کش متعهد به انجام خدمات  و مالک شناور یدک در مقابل متعهد به پرداخت عوض و دستمزد می‌شود . درصورتی‌که یکی از  طرفین،  به تعهدات  قراردادی خود  عمل نکند، باید  زیان  طرف دیگر  یا  ثالث  را جبران نماید. جبران  زیان ناشی از  نقض قرارداد در این نوع  قراردادها دارای  احکام ویژه است. در این مقاله با تمرکز بر نظام کامن‌لا و قراردادهای نمونه،  ثابت شده که جبران زیان­ها به  دو طریق توافقی و غیرتوافقی است. طرفین می‌توانند در خصوص نحوۀ جبران زیان­های ناشی از نقض  قراردادی با یکدیگر توافق کنند که از آن به‌عنوان اختصاص ریسک یاد می‌شود. از جمله مهم‌ترین شروط اختصاص ریسک می‌توان به ‌شرط مسئولیت نیابتی و اختصاص متقابل ریسک اشاره کرد.  به علاوه در مورد سکوت طرفین  بر مبنای قانون حاکم بر قرارداد و عرف و رویه دریانوردی باید احکام آن را استنباط کرد که در این خصوص  شروط نمونه انگلستان و قراردادهای توهایر و توکن در خور اهمیت است. در حقوق ایران نیز با عنایت به مواد 10، 225، 232 و 233 قانون مدنی، قراردادهای نمونه، عرف و رویۀ یدک‌کشی می‌تواند سکوت قانون ایران در خصوص مسائل مربوط به جبران در قرارداد یدک‌کشی را پوشش دهد.