از حکومت به حکمرانی: بررسی دگرگونی سیاست عمومی در انتقال از نظم سیاسی دولتی-ملی به نظم سیاسی جهانی-شهری

نویسندگان

1 دانشیار علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری سیاستگذاری عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jppolicy.2025.105200
چکیده

مقصود این مطالعه تبیین دگرگونی بنیادین سیاست عمومی در گذار از وضعیت تاریخی و هستی‌شناختی دولت‌محور و سلسله‌مراتبی به وضعیت نوین جهانی–شهری است؛ وضعیتی که در آن سیاست نه صرفاً در چارچوب اقتدار متمرکز دولت-ملت بلکه در میدان چندسطحی و چندمقیاسی شبکه‌های شهری، کنش­گران غیردولتی و روابط اجتماعی، به ­طور پیوسته، تولید و بازتولید می‌شود. فرضیه اصلی پژوهش بیان می‌کند که این تحول، صورت‌بندی سنتی سیاست عمومی را به چالش کشیده و الگوهای جدیدی از حکمرانی را رقم می­زند. رهیافت این مطالعه انتقادی–هنجاری است، بدین معنا که با اتخاذ رویکردی کل‌گرا و هستی‌شناسانه، به بازخوانی دو وضعیت تاریخی می‌پردازد: نخست، نظم دولت‌محور و سلسله‌مراتبی که طی قرن بیستم مسلط بوده است، و دوم، نظم در حال شکل‌گیری جهانی–شهری که در آن شهرها و شبکه‌های بین‌المللی به‌عنوان واحدهای اساسی سیاستگذاری و حکمرانی مطرح می‌شوند. هدف نهایی این است که از خلال این مقایسه، امکان‌های برون‌رفت از چالش‌های موجود از جمله ناکارآمدی سیاست­ها، ناتوانی در حل مسئله و نگاه کوتاه­مدت در عرصه سیاستگذاری و همچنین بازیابی ظرفیت های محلی شهری و دیدن مسئله از منظر جهانی شناسایی شود. نظر به پرسش اصلی این پژوهش: «نظم سیاسی جهانی معاصر چگونه دولت و سیاست عمومی را بازآفرینی و بازتعریف می‌کند؟» کار به سطح توصیفی و تحلیلی بسنده نمی‌کند، بلکه تلاش برای بنیانی رهیافتی به منظور بازاندیشی سیاست عمومی را در چشم­انداز دارد.