طراحی الگوی حکمرانی در جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر نظریه سهوجهی عاملیت، ساختار و فرهنگ
نویسندگان
1 دکتری جامعهشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 استاد جامعهشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22059/jppolicy.2025.105208چکیده
این پژوهش با هدف طراحی الگوی حکمرانی مبتنی بر سطوح عاملیت، ساختار و فرهنگ انجام شده است. روش تحقیق کیفی و از نوع تحلیل مضمون بوده و دادهها بهصورت هدفمند از مجموعه سخنرانیها و بیانات امام خمینی(ره) بنیانگذار انقلاب و آیتالله خامنهای(مدظله) رهبر نظام اسلامی گردآوری شدند. از تحلیل دادهها در نهایت 260 کد فرعی استخراج گردید. یافتهها نشان دادند که الگوی حکمرانی در اندیشه امام و رهبری، الگویی سه بعدی و نقطه کانونی این الگو، مؤلفه (ارزشمحوری) و (مردمپایه بودن) است. الگوی حکمرانی استخراج شده با بهرهگیری از سهگانه تحلیلی عاملیت، ساختار و فرهنگ قابل تبیین می باشد. در سطح عاملیت، انسان مؤمن اعم از رهبر، مردم و کارگزاران متعهد به عنوان کنشگران اصلی حکمرانی در سه مضمون اصلی شاخصهای نگرشی دینی- ارزشی و شاخصهای عملکردی متعهدانه و همچنین نقش مردم و مسئولین در مشارکت فعال در تحقق اهداف نظام بازنمایی میشوند. در سطح ساختار، نظام جمهوری اسلامی و نهادهای آن بهعنوان بستر نهادی حکمرانی با مضامینی چون قانونگذاری، سیاستگذاری، برنامهریزی، تنظیمگری، تسهیلگری، شبکهسازی، نهادینهسازی، رفع آسیبها، توزیع قدرت و... بازنمایی میشوند. در سطح فرهنگ، ارزشهای انقلاب اسلامی، گفتمان مقاومت، پیشرفت، عدالت و سبک زندگی ایرانی اسلامی با هویت و باورهای مشترک بهعنوان بنیان معنایی حکمرانی مطرحاند. نتیجه و پیامد، تعالی فردی و اجتماعی و نهادینهسازی هنجارها و ارزشهای اسلامی در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی است.
