واکاوی موانع دستیابی به اهداف سند چشم‌انداز بیست‌ساله ایران؛ درس‌هایی برای آینده

نویسندگان

1 استادیار انقلاب اسلامی، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jppolicy.2025.103596
چکیده

مقاله حاضر به تحلیل موانع دستیابی به اهداف سند چشم‌انداز بیست‌ساله ایران (۱۳۸۴–۱۴۰۴) و ارائه درس‌هایی برای اسناد آتی می‌پردازد. هدف پژوهش حاضر تحلیل چندبعدی (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و آموزشی) از علل عدم تحقق کامل اهداف سند است. پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیل محتوای اسناد رسمی، گزارش‌های دولتی و مصاحبه‌های خبرگان، انجام شده و از تحلیل تماتیک برای دسته‌بندی عوامل استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند ضعف در اجرای سیاست‌ها، نوسانات اقتصادی و تحریم‌های بین‌المللی، بی‌توجهی به زیرساخت‌های اساسی و ضعف مشارکت عمومی از دلایل اصلی عدم دستیابی کامل به اهداف سند بوده‌اند. همچنین، فقدان شفافیت و نظارت مؤثر، وابستگی بالا به درآمدهای نفتی و کم‌توجهی به توسعه فرهنگی و سرمایه انسانی از نکات کلیدی عدم تحقق اهداف شناسایی‌شده‌اند. نتایج مقاله اذعان می‌دارد که تحقق اهداف توسعه‌ای بلندمدت مستلزم بازنگری دقیق در فرآیندهای تدوین و اجرای اسناد، تقویت شفافیت و نظارت و کاهش وابستگی به منابع نفتی است.