آینده‌نگاری توسعه حکمرانی دیجیتال در ایران در راستای نظم‌آفرینی نوین اجتماعی با تأکید بر نقش فناوری‌های نوپدید

نویسندگان

1 دکتری خط‌مشی‌گذاری عمومی، پردیس بین‌المللی کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران

2 استاد خط‌مشی‌گذاری عمومی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jppolicy.2025.103602
چکیده

تحولات دیجیتال، به منزله یکی از مهم‌ترین عوامل تغییر در ساختارهای اجتماعی و حکمرانی، نقش بسزایی در توسعه و بهبود سیستم‌های حکومتی ایفا می‌کنند. در این پژوهش، با استفاده از رویکرد کیفی و روش تحلیل سناریو به بررسی پیشران‌های کلیدی موثر بر توسعه حکمرانی دیجیتال در ایران پرداخته شده است. مدل پژوهش، بر اساس چارچوب نظری STEEP (اجتماعی، فناورانه، اقتصادی، زیست‌محیطی و سیاسی) تدوین شده و به شناسایی سناریوهای محتمل برای آینده حکمرانی دیجیتال در ایران می‌پردازد. داده‌های پژوهش از مقالات معتبر داخلی و خارجی و منابع مرتبط با حکمرانی دیجیتال گردآوری شده و با استفاده از روش فراترکیب و تحلیل محتوای کیفی کدگذاری شده‌اند. نتایج نشان می‌دهند که پیشران‌های فناورانه مانند زیرساخت‌های دیجیتال و فناوری‌های نوین، بیشترین تاثیر را بر توسعه حکمرانی دیجیتال در ایران دارند. همچنین، سناریوهای پیشنهادی نشان می‌دهند که در صورت هماهنگی میان پیشران‌های فناورانه، اجتماعی و سیاسی، امکان دستیابی به حکمرانی دیجیتال پیشرفته‌تر و کارآمدتر در کشور وجود خواهد داشت. این پژوهش در نهایت، پیشنهادهایی برای بهبود زیرساخت‌های دیجیتال، تقویت شفافیت و پاسخگویی و افزایش مشارکت شهروندی ارائه داده است.