قاعدۀ اعتبار امر قضاوت‌شده و سیر تحول آن در خلال قواعد تمرکز دعاوی و مبانی در حقوق فرانسه

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری، حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدگان البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jlq.2024.364294.1007794
چکیده

از جمله قواعد مطرح آیین دادرسی مدنی، قاعدۀ اعتبار امر قضاوت‌شده است. به باور همگان اجرای این قاعده مستلزم وجود شروط سه‌گانۀ یگانگی موضوع، اطراف و اسباب دعواست. اخیراً رویۀ قضایی کشور خاستگاه قاعده، فرانسه، به‌منظور رفع ناکارامدی‌ها و اجرای درست آن، قائل به وضع دو قاعده شده است؛ قاعدۀ تمرکز مبانی که عبارت است از اینکه خواهان طرح دعوای اولیه ملزم به طرح تمامی اسباب و جهاتی است که دعوا می‌تواند مبتنی بر آن قرار گیرد، در غیر این صورت دعوا مشمول قاعدۀ اعتبار امر قضاوت‌شده می‌شود و قاعدۀ تمرکز دعاوی به معنای اینکه خواندۀ دعوای اولیه ملزم به بهره‌گیری از تمامی وسایل دفاعی و در صورت لزوم طرح دعوای متقابل است، در غیر این‌ صورت از آن ‌پس از طرح دعوای جداگانه در برابر خواهان نسبت به آن موضوع محروم می‌شود. این نوشته در پرتو رویۀ قضایی فرانسه به توصیف قواعد یادشده و چگونگی درک دادرسان فرانسوی از شرایط سه‌گانه و اجرای آن، با نقل پرونده‌ای از میان آرای صادرشده می‌پردازد.