مطالعة تطبیقی تلف نمونة مبیع در حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

doi
10.22059/jlq.2024.362226.1007785
چکیده

بازرگانان، به‌ویژه در گسترة تجارت بین‌الملل، درصدد تشکیل بیعی مطمئن در کمترین زمان ممکن برای دوری از مخاطرات، صرفه‌جویی در زمان و هزینه‌های خود هستند. بیع از روی نمونه یکی از راهکارهای شناخته‌شده برای نیل به این مقصود است. در قانون مدنی ایران و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا این‌گونه بیع به رسمیت شناخته شده است. مهم‌ترین تعهد فروشنده در بیع از روی نمونه، تسلیم کالای فروخته‌شده مطابق با نمونة مورد توافق است. نتیجة این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی حکایت از آن دارد که اگر نمونه پیش از اجرای تعهد فروشنده از میان برود، تفاوت جزئی میان حقوق ایران و کنوانسیون یادشده وجود دارد: در حقوق مدنی ایران مشروط بر آنکه اوصاف مبیع در قرارداد ذکر شده باشد، تسلیم نمونه به خریدار جنبة تکمیلی دارد و فروشنده با تسلیم مطابق با کیفیت قراردادی بری‌الذمه می‌شود و چنانچه اوصاف مبیع در قرارداد ذکر نشده باشد، انتخاب فرد مبیع با فروشنده و اثبات عدم مطابقت با نمونة تلف‌شده بر عهدة خریدار است، زیرا با تسلیم مبیع، ادعای اضافی دارد. اما طبق مقررات کنوانسیون وین اگر ویژگی‌های کالا در قرارداد آمده و اخطار عدم انطباق از سوی خریدار برای فروشنده ارسال شده باشد، بار اثبات مطابقت کالای تسلیمی با نمونة عرضه‌شده بر عهدة فروشنده است و چنانچه اوصاف مبیع در قرارداد نیامده باشد، بار اثبات عدم انطباق با خریدار است.