ارزیابی آسیب پذیری تأسیسات شهری درمقابل زلزله، نمونه موردمطالعه: محله قدغون بروجرد
نویسندگان
1 مربی، گروه هنر و معماری، موسسه غیرانتفاعی آموزش عالی کارون اهواز، اهواز
2 استاد، گروه سوانح و بازسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی تهران
3 دانشیار، گروه مستندنگاری و مطالعات معماری ایران، دانشگاه شهید بهشتی تهران، تهران
4 مربی، گروه مهندسی معماری، دانشکده مهندسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز
5 استادیار مدعو، گروه سوانح و بازسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی تهران
doi
10.22111/jneh.2019.26193.1436چکیده
از شرایط حیات محلات در شهر، وجود زیرساختهای تأسیساتی چون آب، فاضلاب، برق، گاز و ... می باشد. وجود نقصان در عملکرد هر بخش از این تأسیسات، موجب خدشهدار شدن زندگی در محله می شود و آسیبپذیری کل محله را به دنبال خواهد داشت؛ بنابراین سنجش میزان آسیب پذیری تأسیسات شهری و شناخت وضع موجود آنها، از اولین گامهای کاهش آسیب پذیری شهر است. پژوهش حاضر باهدف کاربردی کردن دانش بنیادین ارزیابی آسیب پذیری، به روش توصیفی و با رویکرد کمی به ارزیابی میزان آسیبپذیری تأسیسات در مقابل زلزله در دو دسته شاخصهای عینی و مدیریتی (که هرکدام دارای زیرشاخصهایی هستند که به روش دلفی-AHP وزن گذاری و نقشههایشان در محیط GIS تولیدشدهاند)، در مقیاس محله قدغونِ بروجرد می پردازد. نتایج حاصل از مطالعات میدانی و مصاحبه با مسئولین ذیربط نشانمیدهد که پس از گذشت 12 سال از آغاز فرایند بازسازی این محله، 27% لوله های فاضلاب، 35% لوله های آب شهری، 80% سیم های برق، 24% تیرهای چوبی، 51% لوله های گاز تعویض شده است، از طرفی عدم لحاظ استانداردهای لرزهای سیستماتیک و برنامه مدیریت بحران در تاسیسات، کاهشی جزئی در آسیب پذیری آنها را منجر شده است. نتایج حاصل از ارزیابی آسیب پذیری تأسیسات در شاخصهای عینی نشان می دهد، تمامی 5 شاخص لوله های فاضلاب، آب شهری، برق، گاز و مخابرات، عددی بالاتر از 3 از 5 را کسب نموده؛ و در شاخصهای مدیریتی از میان 6 مورد بررسی شده، شاخصهای وجود استاندارد و برنامه ریزی با عدد بالاتر از 4 و شاخص های تراکم و عمرتاسیسات در بازه 2-3 از 5 ارزیابی شده اند. درمجموع عدد آسیب پذیری تأسیسات در دودسته شاخصهای عینی و مدیریتی به ترتیب برابر 3.47 و 2.805 از بازه 0-5 است، که در ترکیبی وزنی، عدد آسیبپذیری تأسیسات محله 3.2496 با آسیبپذیری متوسط روبه بالا ارزیابی می شود.