فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

میزان نقش‏آفرینی دولت‏ها در عرصه و صحنة منطقه‏ای و جهانی وابسته به درک سیاست‏گذاری خارجی از واقعیت‏های موقعیت‏محور ژئوپلیتیک است. در این راستا، کشور ایران در یکی از حساس‏ترین موقعیت‏های ژئوپلیتیک جهان قرار گرفته است؛ به‏گونه‏ای‏که مناطق و زیرمناطق ژئوپلیتیک فعالی با کارکرد‏های گسترده و پُرشمار آن را فراگرفته و می‏تواند آن را به‏صورت یکی از کانون‏های جاذبة دیپلماسی منطقه‏ای و جهانی درآورد. در این میان، یکی از مناطق که در ارتقابخشی موقعیت ژئوپلیتیک ایران مؤثر است منطقة خلیج فارس است. از این ‏رو، جمهوری اسلامی ایران باید همساز با الزامات ژئوپلیتیک الگوی سیاست خارجی متناسب با نقش ‏ها و کارکردهای خود را در این منطقه تنظیم کند. بر این پایه، در پژوهش حاضر با روش تحلیلی- توصیفی به تبیین ابعاد ژئوپلیتیکی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در منطقة خلیج فارس پرداخته شده است. نتایج پژوهش نشان می‏ دهد که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در منطقه طیفی از مناسبات‏ـ از همزیستی مسالمت‏ آمیز تا جنگ‏ـ را دربر گرفته است که درواقع این سیاست‏ ها بیش از آنکه متکی بر انطباق کارکردی و واقعیت‏ های موقعیت ‏محور کُدهای ژئوپلیتیک کشور با کُد‏های منطقه باشد، تابع عوامل وضعیت‏ محور سیاسی روز بوده است. از این ‏رو، برای رسیدن به سیاست خارجی بر پایة موقعیت‏ محوری ژئوپلیتیک، که تبیین‏ کنندة فرصت‏ ها و تنگناهای پیش ‏روی دولت‏ های این منطقه در رابطه با همدیگر ‏باشد، فاصله بسیار است. بدین ‏ترتیب، جمهوری اسلامی باید رویکرد ژئوپلیتیک ‏محور را در ارتباط با هر یک از کشورها در دستور کار سیاست خارجی قرار دهد و در تعامل و پیوند با یکایک آن‏ها با چنین سیاستی، با توجه به شرایط خاص‏ هر کشور، سیاست‏گذاری خارجی کند.