فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جهت، چیزی است که استحقاق خواهان در ادعا و خوانده در دفاع را نمایان می‌کند. در دادرسی مدنی، تمرکز یا تجمیع یا با هم آوردن همة جهات در یک دادرسی، طرفدارانی دارد، ولی در حقوق همان کشور خاستگاه، یعنی فرانسه، نیز از آن گذشته‌اند. جهت را باید عنصر مولد دعوا دانست که به عنصر مولد رأی بدل و در اینجا به اعتبار امر قضاوت‌شده مربوط می‌شود. نمی‌توان اصلی با عنوان یکجا با هم آوردن جهات در دادرسی مدنی پیش‌بینی کرد و با این اصل، مانع دادخواهی‌های بعدی شد. جهات در برخی دعاوی خانواده مانند طلاق، شکل و ماهیت خاصی پیدا می‌کند. ماهیت دعاوی خانواده و وظیفة دادگاه در حفظ کیان و بقای خانواده، موجب می‌شود جهات استحقاق قانونی، قراردادی و قضایی این دعوا با نقش فعال قاضی در فرایند دادرسی همراه شود و حتی طرفین بتوانند ترکیبی از جهات را مطرح کنند. جامة بسیاری قواعد آیین دادرسی مدنی بر قامت آیین دادرسی خانواده راست نمی‌آید. در دعاوی طلاق، خواهان باید بتواند جهات استحقاق را تغییر دهد و تنها مانع قاضی برای استناد به این جهات،‌ به باور نگارنده، رعایت نشدن حقوق دفاعی خوانده است. گرایش‌های رویة قضایی برای متفاوت دانستن این دعاوی از دعاوی مدنی سست است.