وحدت یا تکثر مبنای شیوه‌های ضمانت اجرای قراردادی: مطالعۀ تطبیقی در نظام حقوقی کامن‌لا و حقوق ایران

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق خصوصی، واحد بندرانزلی، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرانزلی، ایران،

doi
10.22059/jlq.2024.351665.1007731
چکیده

 یکی از پرسش‌های نظریۀ قرارداد آن است که روش‌های متعدد ضمانت اجرای قراردادی، بر چه مبنایی استوارند و آیا همه از یک مبنا پیروی می‌کنند یا از مبانی متفاوت؟ در پاسخ به این پرسش، در نظام حقوقی کامن‌لا که محل نزاع دو شیوۀ اجرای عین تعهد و پرداخت خسارت است، برخی بر این باورند که این دو شیوه از مبنای واحدی پیروی می‌کنند و هر دو ناشی از ارادۀ طرفین هستند. در مقابل، برخی دیگر به تکثر مبانی باور دارند و مبنای جبران خسارت را ارادۀ قانونگذار یا حکم دادرس تلقی می‌کنند. در حقوق ایران، حقوقدانان به این موضوع به‌طور مستقل نپرداخته‌اند، ولی از مجموع نظرها در زمینۀ مبانی هریک از شیوه‌های ضمانت اجرای قراردادی به نظریۀ تکثر مبنا می‌رسیم. در این نوشتار، ضمن بررسی و ارزیابی نظریه‌های مزبور، از این مدعا دفاع شده است که در حقوق ایران نیز می‌توان برای همۀ شیوه‌های ضمانت اجرای قراردادی به مبنای واحد قائل شد و همۀ آنها را ناشی از ارادۀ طرفین دانست که از سوی قانونگذار برای تضمین ارادۀ همیارانه تأیید شده است.