تحلیل کیفی محتوای فلسفی برخی از داستانهای منتخب در ادبیات کودکان (بر پایۀ نظریۀ گرت. بی. متیوز)
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شیراز
2 کارشناس ارشد ادبیات کودک و نوجوان، دانشگاه شیراز و دبیر آموزش و پرورش استان فارس
doi
چکیده
پژوهش پیش رو بر آن است تا از منظر رویکرد «فلسفه برای کودکان» به تحلیل محتواییِ متن و تصویر چند داستان رایج و در دسترس کودکان، بر پایۀ نظریۀ متیوز، بپردازد و به پاسخ این پرسش برسد که آیا این داستانها، که با تأکید بر جنبۀ ادبی و بدون توجه جدی به پرورش فلسفه خلق شدهاند، میتوانند پاسخگوی برخی از نیازهای فلسفی کودکان کشورمان باشند؟ بررسی نمونه داستانهای انتخابشده در این پژوهش، با روشهای کیفی قیاسی و استقرایی، نشان داد که آنها ضمن برخورداری از شیوایی و رسایی کلام، قابلیت فهم بالا، توجه به عنصر تخیل، و شاعرانگی دارای چندین مؤلفۀ فلسفی مناسباند که میتوانند زمینهساز رشد و پرورش فکری در سطوح بالای شناختی کودکان باشند. در همۀ این داستانها، مفاهیم فلسفی مهمی مانند مفاهیم اخلاقی، شناختِ خود و دیگران (هویتیابی)، شباهت و تفاوت، طبقهبندی موجودات و بیان ویژگیهای عرضی و ذاتی یافت شد. همچنین، در برخی از آنها، مؤلفههای دیگری مانندِ تمرکززدایی، شناخت توانمندیها، مفهوم تمامیت، مفهوم طبیعی و مصنوعی و مرز میانشان، شناخت خدا و حکمتش، داوری و مقایسه کردن، ازخودبیگانگی، و مفاهیم استثمار و استعمار یافت شد.
