تحلیل فضایی تاب‌آوری مناطق شهرتبریز در برابر زلزله

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیت علمی دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه خوارزمی تهران

doi
10.22111/jneh.2019.25449.1415
چکیده

شناخت میزان تاب آوری مناطق شهر برای برنامه ریزی دقیق و جامع از ضروریات مدیریت شهری است. تحلیل فضایی، رویکردی روش شناسانه است که به تحلیل پراکندگی‌ها، روابط متقابل پدیده­ ها، تفاوت‌ها و تشابهات درچارچوب دیدگاه های جغرافیایی می‌پردازد. تاب‌آوری ارتقاء ظرفیت سیستم برای توانمندی، بازتوان‌یابی، تحمل و برگشت به شرایط پیشین یا حتی بهتر از پیشین حوادث است. تحلیل فضایی تاب‌آوری به پراکندگی میزان تاب آوری در فضاهای مختلف شهری می­ پردازد. هدف این پژوهش تحلیل میزان و چگونگی تاب‌آوری در مناطق دهگانه شهر تبریز از لحاظ تاب آوری اجتماعی، اقتصادی، نهادی و کالبدی در برابر زلزله و دستیابی به راهکارهای مناسب مدیریت مخاطرات محیطی است. جامعه آماری پژوهش 30 نفر از کارشناسان و نخبگان شهری در مناطق 10 دهگانه شهر تبریز که از طریق فرمول کوکران و با روش نمونه‌گیری تصادفی است. این پژوهش از نوع اکتشافی – تحلیلی با بهره‌گیری از روش‌های کمی از جمله نرم افزار SPSS آزمون (Levene) انجام شده است. با توجه به یافته‌های پژوهش و مقدار f بدست آمده (294/2) و سطح معنی داری بدست آمده (028/0) با درجه آزادی (6/60) در سطح 05/0 از نظر آماری تفاوت معنی‌داری بین میانگین‌های این مناطق وجود دارد. منطقه 9 با بالا‌ترین میانگین(64) دارای تاب‌آوری بسیار بالا و مناطق چهار و هفت با میانگین‌های (28/50 و 85/49) دارای کمترین تاب‌آوری هستند. همچنین بر اساس ارزش ویکور میزان تاب‌آوری مناطق تبریز براساس ابعاد چهارگانه تاب‌آوری شهری از لحاظ کالبدی و نهادی وضعیت نامناسب‌تری دارند؛ بنابراین مدیران شهری با توجّه به مراحل تاب‌آوری از جمله کاهش آسیب پذیری، آمادگی، واکنش و بازتوان‌یابی متناسب در برابرمخاطرات محیطی برای هر منطقه، باید سیاست گذاری ها و برنامه ریزی مناسب داشته باشند.