درآمدی بر ابعاد حقوقی معاملات الگوریتمی بازار بورس و اوراق ‏بهادار

نویسندگان

1 استادیار، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. ‏

2 دانشجوی دکتری، حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. ‏

3 دانشیار، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران. ‏

doi
10.22059/jlq.2023.358779.1007766
چکیده

با نقش‌آفرینی گستردۀ الگوریتم‌های هوش مصنوعی در ابعاد مختلف زندگی بشری، معاملات اشخاص در بازارهای متنوع نیز رنگ و بوی تازه‌ای به خود گرفته است. به‌کارگیری الگوریتم‌ها در تحلیل داده‌های بازار، شناخت موقعیت‌های سرمایه‌گذاری مناسب، انتخاب بهینۀ سبد سهام، ثبت سفارش‌ها، انعقاد و اجرای قراردادها، تنها گوشه‌ای از کاربردهای این مغزهای متفکر و مرموز در عرصۀ معاملات حقوقی است. با توجه به نیاز مبرم بازار بورس و اوراق بهادار به ابزارهای کمکی، با حجم انفجاری اطلاعات معامله‌گران، عرضه‌کنندگان و سهام منتشره، معاملات الگوریتمی در بازار سرمایه رونق ویژه‌ای یافته‌اند؛ عرصه‌ای که نه‌تنها با مقررات حاکم بر قراردادهای خصوصی، بلکه با الزامات ناظر بر نقش تنظیم‌گر دولت در بازارهای مزبور نیز مدیریت و کنترل می‌شوند. نحوۀ انطباق‌پذیری الگوریتم‌های معاملاتی با قوانین حقوقی، موجد سؤالات تازه‌ای شده است که پرداختن به هر کدام، افق‌های نوپدیدی از عرصه‌های حقوق قراردادی، حقوق رقابت، مسئولیت مدنی و ... را پیش روی خوانندگان می‌گشاید. این پژوهش ضمن بررسی ابعاد حقوقی معاملات الگوریتمی در بازار سرمایه، به طرح چالش‌هایی از منظر اقتصادی و حقوقی می‌پردازد و با ارائۀ راهکارهایی چند، می‌کوشد مسیر علاقه‌مندان این حوزه را در مطالعات آینده هموار سازد.