شروط تحمیلی مخفی در حقوق مصرف ایران و آخرین تحولات قانونگذاری در حقوق فرانسه؛ مصادیق و حکم
نویسندگان
1 استاد، گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشآموختۀ دکتری، حقوق خصوصی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jlq.2023.344660.1007687چکیده
رویکرد نوین به آزادی قراردادها در حقوق مصرف بهمنظور مبارزه با محتوای قرارداد تحمیلی حرفهایها را بر آن داشت تا تغییر موضع دهند و به جنبههای شکلی قرارداد روی بیاورند، به نحوی که امروزه جذابیت حقوق مصرف به جنبۀ شکلی قرارداد منعطف است. در حقوق مصرف فرانسه لیست شروط تحمیلی از نوع سیاه و خاکستری در یازده مورد تدوین شد. در ایران شروط تحمیلی مخفی در شش مورد به دو صورت درج در متن قرارداد مانند شروط ناخوانا، ریز، مبهم و درج در خارج از متن قرارداد از قبیل شروط داخل بستهبندی کالا و محصولات نرمافزاری، ظهر و حاشیه قرارداد شناسایی شد. در فرانسه مادۀ 1171 قانون مدنی مصوب 2016، حکم شروط تحمیلی را «نانوشته تلقی شدن» واجد اثر بطلان اعلام کرده و در همان مرحلۀ قانونگذاری حکم آنها را مشخص کرده است و این مزیت را دارد که از دخالت زیاد قضات در شکل و محتوای قرارداد و در نتیجه اختلافنظر محاکم رسیدگیکننده جلوگیری کرده است. با توجه به تأکید تحقیق حاضر بر جنبۀ شکلی شروط تحمیلی، حکم نانوشته تلقی شدن که همان باطل غیرمبطل است، متناسب تشخیص داده شد و به شرح بخش نتیجهگیری مقاله، پیشنهاد اصلاح قانون حمایت از مصرفکننده ایران داده شد.
