بررسی شگردهای جلوه‏گری مقوله‏های «اقتدار و آزادی» در داستان‏های فارسی کودک

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفة تعلیم و تربیت، دانشگاه اصفهان a

2 استادیار بخش علوم تربیتی، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان

3 دانشیار بخش علوم تربیتی، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان

doi
چکیده

به ‌نظر می‌رسد که بحث دربارة روشن‌سازی و کوشش در حل پارادوکس اقتدار و آزادی یکی از مهمترین مسئله‌های فلسفة‌ ادبیات کودک است. هدف این مقاله آن است که شگردهای جلوه‏گری مقوله‏های «اقتدار و آزادی» در داستان‏های فارسی کودک کشف و بررسی شود. این پژوهش با روش تحلیل تأملی به بررسی شش کتاب داستانی تصویری منتخب فارسی «حقیقت و مرد دانا»، «ماهی سیاه کوچولو»، «توکایی در قفس»، «خاله سوسکه با کی ازدواج کرد؟»، «افسانة‏ سیمرغ» و «کفش‏های هیپا و شیپا» از مجموعه ده داستان برگزیدة فارسی خواهد پرداخت. پرسش‏های پژوهش عبارت‌اند از، شگردهای کتاب داستانی ‏تصویری فارسی در تحقق بخشیدن به مقوله‏های «اقتدار و آزادی» کدام‌اند؟ آیا نوع شگردهای یادشده و شیوة‏ استفاده از آنها در شش اثر فارسی متفاوت است؟ همچنین کدام شگردها تقویت‌کنندة قدرت تفکر و خلاقیت کودک است؟ نتایج نشان می‏دهد که شگردها و عناصر داستانی چون درونمایة‏ پنهان، پیام با ماهیت آزادی‏بخشی، پی‏رنگ باز، زاویة‏ دید عینی یا نمایشی، چندصدایی در متن و تصویر، شخصیت‏پردازی پیچیده و پویا و غیرمستقیم، غلبة‏ تصویر بر متن و استفادة هرچه بیشتر از شگردهای تمرکززدا در جهت تقویت قدرت تفکر، تصمیم‏گیری، خلاقیت و انتخاب کودک است.