فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

     از مهم‌ترین مباحث مطرح در قراردادهای معوض، ضمان و مسئولیت نسبت به عوض قراردادی است. همۀ نظام‌های حقوقی با این مسئله مواجهند و قواعدی را برای حل آن مطرح کرده‌اند؛ یعنی حقیقت ضمان معاوضی در همۀ نظام‌های حقوقی وجود دارد. در حقوق اسلامی از این مسئله با عنوان «ضمان معاوضی» یا «ضمان عوض» یاد می‌شود. در نظام رومی‌ژرمنی «نظریۀ علت» که مهم­ترین مفهوم در حقوق قراردادهاست، شباهت زیادی با ضمان عوض دارد. هدف این پژوهش بررسی تطبیقی مفهوم، ماهیت و مبنای «ضمان معاوضی» و «نظریۀ علت» است. این کار به روش توصیفی تطبیقی و تحلیلی به انجام رسیده است. بر اساس یافته‌های این پژوهش ضمان معاوضی نوعی ضمان ارادی و التزام است که به عوض تعلق می‌گیرد، اعم از اینکه مولود یک عقد صحیح یا باطل باشد و از نظر ماهیت نیز قاعده‌ای امری و مقتضای ذات عقود معاوضی است. نظریۀ علت نیز نقشی مشابه در نظام حقوقی نوشته دارد، لکن با وجود شباهت‌های بین دو نظریه، تفاوت‌هایی نیز به‌ویژه از حیث قلمرو با هم دارند.