واکاوی مکانیزم‌های اجرایی سیاستگذاری عمومی با رویکرد تغییر رفتار شهروندان

نویسندگان

1 دکتری خط‌مشی‌گذاری عمومی، دانشکده مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران

2 استادیار آینده پژوهی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه تهران، دانشکدگان فارابی، تهران، ایران

doi
10.22059/jppolicy.2024.98282
چکیده

سیاستگذاری با هدف تغییر رفتار شهروندان، توسط دولت­ ها و حکومت ها در حوزه­ های مختلف اقتصادی، اجتماعی، محیط زیستی و ... انجام می گیرد. این سیاست‌ها در سه حوزه ایجاد نظم و امنیت اجتماعی (مانند پیشگیری از جرم و جنایت، بهبود رفتارهای ترافیکی، حفظ محیط زیست و ...)، ایجاد رفتارهای عام المنفعه (مانند آموزش، رفتارهای والدینی، و ...) و بهبود سبک زندگی فردی و اجتماعی شهروندان جامعه (مانند ترک اعتیاد، حفظ سلامت فردی، بهبود رفتارهای غذایی، و ...) در بسیاری از مداخلات حاکمیت دولت‌های جدید بروز یافته‌اند. همچنین، توجه ویژه به ابعاد رفتاری کلیه سیاست‌ها، مورد مطالبه برخی از نظام‌های سیاسی جهان قرار گرفته است. بر این اساس، هدف اساسی این تحقیق واکاوی مکانیزم‌های اجرایی سیاستگذاری عمومی با رویکرد رفتاری می‌باشد و در این راستا از مرور سیستماتیک ادبیات و تحلیل مضمون استفاده شد. به این منظور در مجموع 376 پژوهش/مقاله طی 4 مرحله غربالگری شد و در انتها، 191 پژوهش باقی ماند. این مقالات از 6 پایگاه داده معتبر بین المللی استخراج گردید. در پاسخ به سئوال پژوهش، 134 گزاره معنی‌دار، 181 کد اولیه، 57 کد نهایی و 16 تم به عنوان مؤلفه‌های سیاستگذاری رفتاری شناسایی گردید: 1) بازاریابی اجتماعی، 2) ارائه اطلاعات، 3) هنجارهای اجتماعی، 4) مشوق ها، 5) استفاده از عواطف و احساسات، 6) ترکیب مکانیزم های رفتاری و غیررفتاری، 7) تدوین قوانین و مقررات، 8) ایجاد زنجیره نگرش-ترجیح-رفتار، 9) چارچوب/قالب بندی، 10) برجسته‌سازی، 11) پیش فرض‌ها، 12) ساده‌سازی، 13) شبکه‌سازی، 14) طراحی محیط، 15) اطلاعیه‌های زمان‌بندی شده و 16) تعهدات.