«فلسفه برای کودکان» و کنترل پرخاشگری
نویسندگان
1 دکترای تخصصی مشاوره، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
چکیده
پرخاشگری، درمیان واکنشهای هیجانی، بهدلیل پیامدهای فردی و اجتماعیاش توجه بسیاری از روانشناسان و جامعهشناسان را به خود جلب کرده است. علیرغم بروز برخی رفتارهای پرخاشگرانه در سالهای اولیة تولد، کودک درطی فرایند رشد خود فرصتهایی برای یادگیری مهارتهای نظارت بر هیجان و رفتار را خواهد داشت، که منجر به کنترل مناسب خشم و پرخاشگری میشود. بااینحال، بعضی از کودکان در کسب این مهارتها موفق نیستند، درنتیجه سطوحی از پرخاشگری را در روابط میانفردی بروز میدهند. در کنار خانواده، مدرسه مهمترین نهاد برای پرورش مهارتهای اجتماعی کودک است. تحقیقات، دربارۀ علل پرخاشگری در کودکان، نشان داده است که ناکامی در خودابرازگری، قرارگرفتن در موقعیتهایی که کودک دچار دوگانگی و تضاد درونی میشود، و فقدان کفایت در قوة استدلال میتواند از مهمترین آنها باشند. بنابراین ایجاد فضایی دوستانه و تفکربرانگیز، که در آن گوشدادن به سخن کودکان ارزش محسوب میشود و منجر به ارتقای قدرت استدلال و داوری کودک میشود، میتواند در پیشگیری از پرخاشگری بسیار کارساز باشد. مبدعان برنامة «فلسفه برای کودکان» بر این باورند که پرورش قدرت تمییز، داوری، و استدلالورزی، که مبتنی بر تفکر منطقی است، باید از دوران کودکی و با شروع زندگی اجتماعی کودک آغاز شود. بدینترتیب، برنامة فلسفه برای کودکان در تلاش است با ایجاد فضایی موسوم به «حلقۀ کندوکاو» فرصت تقویت قدرت استدلال و داوری را برای کودکان فراهم سازد. میتوان انتظار داشت که همزمان با تقویت تفکر استدلالی و منطقی کودک از طریق گفتوگوهای جمعی، بتوان پرخاشگری را در آنان مهار کرد. نتایج تحقیقات متعددی تأثیرات مثبت این برنامه بر کنترل رفتارهای پرخاشگرانه را در کودکان نشان داده است.