عاملیت کارگزاران در سیاستگذاری فرهنگی؛ مطالعه گفتمان‌های ریاست جمهوری ایران (1368 تا 1396)

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی و حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

2 استادیار رشته مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

3 دانشجوی دکتری رشته سیاستگذاری عمومی، دانشکده علوم انسانی و حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

doi
10.22059/jppolicy.2024.96182
چکیده

دیر زمانی است که مطالعه فعالیت‌های بازیگران سیاسی کانون توجه پژوهشگران است. اما این مطالعات در سال‌های گذشته و با طرح جریان «چرخش به سوی ایده»، تحول مهمی را تجربه کرده‌اند. پژوهش حاضر با تبعیت از مولفه‌های جریان چرخش به سوی ایده، به دنبال شناخت تصویر‌سازی بازیگران سیاسی کلیدی حوزه سیاست فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران است. بدین‌منظور تلاش می‌شود تا اولاً مشخص گردد گفتمان‌ بازیگران چه تصویری را به شهروندان القا می‌کند و دوماً بازیگران چه ایده‌هایی را برای بهبود وضعیت فرهنگی به شهروندان معرفی می‌کنند. برای انجام این پژوهش، گفتمان‌های سیاسی طرح شده توسط رؤسای جمهور در حوزه سیاست‌های فرهنگی طی سال‌های 1368 تا 1396 و در قالب 8 دوره ماه عسل (صد روز اول دوره ریاست جمهوری)، شناسایی و تجزیه و تحلیل شده‌اند. چهارچوب نظری مورد استفاده تحلیل گفتمان‌های سیاسی ایزابل و نرمن فیرکلاف است. یافته‌های این پژوهش ضمن شناسایی گفتمان‌های سیاسی به تفکیک دوره‌های ریاست جمهوری حاکی از آن است که دولت‌های آقایان خاتمی و احمدی‌نژاد بیش از همه، ایده‌پردازی‌هایی را در حوزه سیاست فرهنگی انجام داده‌اند. همچین سه ایده «ضرورت توسعه امکانات آموزشی»، «توجه بیشتر به افکار عمومی و آزادی بیان» و «ترویج ارزش‌های اسلامی» به صورت مشترک در اغلب دوران ماه عسل توسط رؤسای جمهور در حوزه سیاست فرهنگی بیان می‌شوند.