ارزیابی و پهنهبندی آلودگی هوا با استفاده از مدل VIKOR (مطالعه موردی: شهر تبریز)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد آب و هواشناسی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی
2 استادیار اقلیم شناسی گروه جغرافیا، دانشگاه محقق اردبیلی
3 دانشجوی دکتری مخاطرات ژئومورفولیک، دانشگاه محقق اردبیلی
doi
10.22111/jneh.2017.3316چکیده
مسئله آلودگی هوا اگر یکی از حادترین مسائل ناشی از تمدن ماشینی نباشد بدون شک از بغرنجترین آنها است چرا که هوا در همه جا گسترده است و در شبانه روز مصرف میشود. تجمع اکثر مردم در مناطق شهری و توقع استاندارد بالای زندگی با حداقل قیمت بدون توجه به محیط زیست، باعث افزایش غلظت آلودگی هوا در حد خطرناک و قابل توجه گردیده است. در حال حاضر رشد شهرها، مخصوصا در کشورهای در حال توسعه، منجر به شهر نشینی همراه با ضایعات زیست محیطی میشود. برای دستیابی به توسعه ای پایدار در شهرها، کاهش و کنترل آلودگی هوا میتواند از اهمیت فراوانی برخوردار باشد. در این تحقیق از هشت عامل: ازدحام جمعیت، بارش، طبقات ارتفاعی، فاصله از راه ارتباطی، فاصله از فضای سبز، فاصله از مراکز تجاری، فاصله از مراکز صنعتی، کاربری اراضی به عنوان عوامل مؤثر درایجاد آلودگی هوا استفاده شده است. سپس لایه های اطلاعاتی در سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیه گردید. ارزشگذاری و استانداردسازی نقشه های معیار به صورت توأم با استفاده از روش فازی انجام شد. جهت وزندهی عوامل از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده گردید. نقشه پهنه بندی آلودگی هوا در محیط Idrisi و با استفاده از روش Vikor تهیه شد. طبق نتایج به دست آمده از مدل، جهت غرب، شمال غرب و مرکز شهر پهنه های آلودگی بیشتری دارد. بنابراین ضریب سازگاری در این مطالعه کمتر از 0.1 بوده، همچنین با توجه به نتایج مطالعه، کارایی استفاده از تابع عضویت در مجموعه های فازی و مدل ویکور در پهنه بندی آلودگی هوا در شهر تبریز مورد تأیید قرار گرفت که با توجه به آن، استفاده از فنون تحلیل چند معیاری علاوه بر افزایش دقت، افزایش سرعت انجام کار، تنوع و کیفیت بهتر ارائه نتایج میگردد.