مدلسازی اندرکنش گسلش با تونل های زیرزمینی و پی های سطحی با دستگاه سانتریفیوژ

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران

2 استاد، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران

3 فارغ‌التحصیل دکتری مهندسی ژئوتکنیک، دانشگاه علم و صنعت ایران

4 سرپرست آزمایشگاه مکانیک خاک، مؤسسه آموزش عالی علاءالدوله سمنانی، گرمسار، ایران

doi
10.22075/jtie.2021.22604.1513
چکیده

با توجه به مشکلات و هزینه زیاد مطالعات تجربی در مقیاس واقعی از یک سو و قابلیت مدل‌های کوچک­مقیاس در دستگاه سانتریفیوژ ژئوتکنیکی در برقراری تشابه فیزیکی و لحاظ نمودن تنش‌های واقعی در مدل برای درک صحیح از تغییرشکل‌ها و مکانیزم‌های گسیختگی از سوی دیگر، عمده مطالعات آزمایشگاهی پدیده گسلش سطحی با استفاده از دستگاه سانتریفیوژ ژئوتکنیکی انجام شده است. در این تحقیق، مفهوم مدل‏سازی فیزیکی با دستگاه سانتریفیوژ ژئوتکنیکی، قوانین مقیاس، محدودیت‌ها و منابع خطا در شبیه‌سازی اندرکنش گسلش شیب‌لغز با تونل‌های زیرزمینی و پی‌های سطحی بررسی ‌شده است. در پایان، با به حداقل رساندن خطاهای مدل‏سازی، اندرکنش گسل معکوس با پی سطحی و تونل‌های زیرزمینیبه عنوان زیرساخت‌های حیاتی در حوزه حمل‌و‌نقل شبیه‌سازی گردید. نتایج نشان دادکه در انتشار گسل معکوس در خاک ماسه‌ای، با رسیدن گسیختگی به سطح، زاویه شیب آن کاهش می‌یابد و در سطح زمین، گسیختگی‌ها و ترک‌های کششی ایجاد می‌شود که می‌تواند به سازه‌ها و شریان‌های حیاتی خسارت وارد کند. حضور تونل در مسیر گسیختگی ناشی از گسل معکوس موجب تغییر مسیر گسلش و افزایش محدوده تحت تأثیر آن در سطح زمین می‌شود. بنابراین، در مناطق شهری، در صورت لرزه‌خیز بودن منطقه و وجود گسل‌ها، تأثیر وجود تونل بر عملکرد سازه‌های سطحی و همچنین سازه‌های مدفون مجاور تونل باید مدنظر قرار گرفته شود. در انتشار گسیختگی ناشی از گسل معکوس با حضور سازه، فشار سربار سازه موجب انحراف مسیر گسیختگی به گوشه سمت راست پی و دوران آن می‌گردد. همچنین، در سمت راست پی، بالازدگی مشاهده شد که منطبق با مشاهدات میدانی در زلزله‌های پیشین همراه با گسلش سطحی بود.